– Sinice to bakterie, które rozwijają się w wyniku przeżyźnienia wody. Do Bałtyku trafiają substancje odżywcze, co samo w sobie brzmi pozytywnie, ale docierają ich zbyt duże ilości. W ten sposób „karmią” one sinice, które rozwijają się szczególnie intensywnie przy wysokiej temperaturze wody – mówi agencji Newseria Marcin Kotlarek, prezes Fundacji Race for the Baltic.

Eutrofizacja to proces nadmiernego użyźniania wód związkami azotu i fosforu. Substancje te trafiają do Bałtyku przede wszystkim wraz ze ściekami komunalnymi oraz spływami z terenów rolniczych. W morzu działają jak nawóz dla glonów i sinic. Ich nadmierny rozwój ogranicza dopływ światła do głębszych warstw wody, a rozkład obumarłych organizmów prowadzi do powstawania tzw. martwych stref, w których zaczyna brakować tlenu.

Bałtyk jest szczególnie podatny na ten proces. Jest morzem półzamkniętym, a pełna wymiana jego wód z Morzem Północnym trwa ok. 30 lat. Jednocześnie jest płytki – jego średnia głębokość wynosi zaledwie ok. 52 m. Do morza wpływa ok. 250 rzek, a w jego zlewni mieszka blisko 90 mln ludzi. To sprawia, że zanieczyszczenia kumulują się przez wiele lat, a poprawa stanu ekosystemu postępuje bardzo powoli. Według HELCOM aż siedem z 10 największych morskich martwych stref na świecie znajduje się właśnie w Bałtyku.

– Sinice coraz częściej wpływają na korzystanie z kąpielisk, dlatego że coraz częściej mamy bardzo ciepłe lato. Bałtyk jest drugim na świecie morzem, jeżeli chodzi o przyrost temperatury, ustępuje tylko Morzu Czarnemu, co sprzyja zakwitowi sinic – tłumaczy Marcin Kotlarek.

Morze Bałtyckie należy do akwenów szczególnie silnie odczuwających skutki zmian klimatu. Według projektu Klimada 2.0 tempo wzrostu temperatury w jego zlewni jest wyższe od średniej światowej. Jednocześnie średnia temperatura wód Bałtyku wzrosła w ciągu ostatnich ok. 30 lat o 1,5°C, czyli trzykrotnie bardziej niż średnia temperatura światowych oceanów. To tworzy coraz lepsze warunki do rozwoju sinic.

– Możemy się spodziewać coraz częstszych zakwitów sinic. Z jednej strony wynika to ze zwiększającej się temperatury powietrza, co przekłada się na wzrost temperatury wody. Drugi ważny aspekt to docierające do Bałtyku zanieczyszczenia. Od kilkudziesięciu lat do Bałtyku wpływają tysiące ton fosforu i azotu ze ścieków czy rolnictwa. Bałtyk jest bardziej nasycony tymi substancjami odżywczymi, które karmią sinice. Połączenie tych dwóch rzeczy – podwyższonej temperatury i zwiększonej zawartości fosforu i azotu – sprawia, że zakwitów sinic jest coraz więcej – ocenia prezes Fundacji Race for the Baltic.

Eksperci podkreślają, że poprawa stanu Bałtyku będzie wymagała czasu. To morze półzamknięte, dlatego skutki zanieczyszczeń utrzymują się znacznie dłużej niż w większości innych akwenów. Związki azotu i fosforu gromadzone przez dziesięciolecia nadal pozostają w jego ekosystemie i nawet po ograniczeniu dopływu biogenów ich wpływ na środowisko będzie odczuwalny jeszcze przez wiele lat.

Zakwit sinic nie zawsze oznacza obecność toksyn, jednak na podstawie samego wyglądu wody nie da się ocenić, czy jest bezpieczny. Dlatego służby sanitarne zalecają, aby nie wchodzić do wody o zmienionej barwie lub z widocznym kożuchem sinicowym.

– Sinice to bakterie, które są szkodliwe dla organizmu. Dlatego należy unikać kontaktu z wodą objętą zakwitem sinic. Dotyczy to zarówno ludzi, jak i zwierząt – zaznacza Marcin Kotlarek.

Jak podkreśla Fundacja Race for the Baltic, źródła problemu znajdują się często setki kilometrów od wybrzeża. Ograniczenie eutrofizacji wymaga dalszego ograniczania dopływu związków azotu i fosforu do Bałtyku – m.in. dzięki inwestycjom w gospodarkę ściekową, zmniejszaniu spływu biogenów z terenów rolniczych oraz ograniczaniu zanieczyszczeń trafiających do rzek. Na ten problem zwraca uwagę m.in. kampania „Widzisz sinice?”, realizowana przez Fundację Race for the Baltic w ramach projektu „Bałtyk zaczyna się na lądzie”.

Źródło: Newseria

Jak przekazała PAP w poniedziałek Patrycja Matusińska z biura prasowego uczelni, nowa jednostka zostanie zlokalizowana przy ul. Jedności, w sąsiedztwie Wydziału Nauk Farmaceutycznych ŚUM. Laboratoria zostaną wyposażone w specjalistyczną aparaturę, która pozwoli prowadzić badania nad syntezą, analizą i oceną aktywności biologicznej leków i produktów kosmetycznych.

W ramach projektu powstaną trzy laboratoria obejmujące łącznie trzynaście pracowni, wyposażonych w specjalistyczną aparaturę. Placówka ma umożliwiać prowadzenie badań w obszarze medycyny, farmacji, biotechnologii, kosmetologii, a także nad rozwiązaniami istotnymi w kontekście ochrony środowiska. Badania będą obejmować syntezę, analizę i ocenę aktywności biologicznej leków oraz produktów kosmetycznych.

Jednym z celów projektu jest wsparcie transferu wyników prac badawczo-rozwojowych do gospodarki, w tym w zakresie substancji leczniczych i kosmetycznych, technologii ich wytwarzania oraz form farmaceutycznych. Prowadzone prace mają służyć zarówno rozwojowi kadry naukowej, jak i udostępnieniu możliwości badawczych różnym podmiotom z województwa śląskiego. Współpraca obejmować będzie również sektor prywatny, w tym podmioty zajmujące się opieką zdrowotną oraz producentów wyrobów medycznych.

Według uczelni DiagMedFarm ma wspierać rozwój inteligentnych specjalizacji regionu w obszarze medycyny oraz przyczynić się do rozwoju nowoczesnych firm biotechnologicznych i farmaceutycznych, co ma wpływać na transformację struktur poprzemysłowych w rejonie śląsko-dąbrowskim. Projekt przewiduje efektywne wykorzystanie zasobów wiedzy, finansowych i organizacyjnych oraz budowę trwałych relacji pomiędzy sektorem naukowym, publicznym i biznesowym.

„Wartość projektu to zawrotne 26,2 mln euro, a dofinansowanie unijne wynosi niemal 21,4 mln. Brawo” – napisał na Facebooku prezydent Sosnowca Arkadiusz Chęciński.

Zakończenie inwestycji planowane jest na grudzień 2029 roku. Projekt realizowany jest w ramach Programu Fundusze Europejskie dla Śląskiego 2021–2027.(PAP)

Źródło: Nauka w Polsce

– „Może ktoś tam z rządzących zapomniał, czym się zajmują apteki. Apteki już są ośrodkami zdrowia, nie tylko realizują recepty i nie tylko wydają produkty lecznicze” – przypomniał Łukasz Konka z Okręgowej Izby Aptekarskiej w Łodzi w materiale Faktów TVN. Podkreślił, że oprócz realizacji recept, w aptekach przeprowadza się szczepienia i sporządza leki recepturowe, które wymagają sterylnych warunków pracy.

Podobne obawy wyraziła farmaceutka Marta Hoszman-Kulisz: – „Takie leki wymagają sterylności, jałowości. Obecność odpadów stwarzałaby duże zagrożenie sanitarne”.

Z inicjatywy środowiska farmaceutów powstała także petycja, w której domagają się oni wyłączenia aptek z obowiązku uczestnictwa w systemie kaucyjnym. Jednak Ministerstwo Klimatu i Środowiska pozostaje nieugięte.

Ministerstwo: „Nie przewidujemy wyjątków”

– „Nie, nie mamy takich planów” – odpowiedziała Paulina Hennig-Kloska, ministra klimatu i środowiska, pytana o możliwość wyłączenia aptek i suplementów diety z systemu kaucyjnego. Jak wyjaśniła, suplementy diety w Polsce mają bardzo szeroką definicję, a ich wykluczenie z systemu mogłoby doprowadzić do nadużyć. Istnieje obawa, że producenci celowo klasyfikowaliby swoje produkty jako suplementy, by uniknąć nowych obowiązków.

Zgodnie z rozporządzeniem, każda placówka objęta systemem kaucyjnym będzie musiała przyjmować opakowania zwrotne (puszki, plastikowe i szklane butelki), pobierać kaucję i prowadzić stosowną ewidencję. W praktyce oznacza to konieczność zapewnienia przestrzeni magazynowej, zatrudnienia dodatkowego personelu oraz wdrożenia rozwiązań IT. Zdaniem farmaceutów, apteki nie są przygotowane na takie zmiany – ani lokalowo, ani organizacyjnie.

Głos branży i ekspertów

– „System kaucyjny to świetny pomysł, ale nie wszędzie” – mówi dr hab. n. farm. Katarzyna Wietecha-Posłuszny z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. – „Apteki są jednostkami ochrony zdrowia, w których obowiązują najwyższe standardy higieniczne. Pomysł łączenia przestrzeni obsługi pacjenta z magazynowaniem butelek po napojach przeczy zasadom dobrej praktyki farmaceutycznej”.

Do sprawy odniósł się także Związek Zawodowy Pracowników Farmacji. W opublikowanym oświadczeniu czytamy: „Domagamy się racjonalnego podejścia do wprowadzania przepisów. System kaucyjny w aptekach zagraża bezpieczeństwu sanitarno-epidemiologicznemu, godzi w wizerunek farmaceutów i tworzy dodatkowe bariery w dostępie do usług farmaceutycznych”.

System kaucyjny – o co chodzi?

System kaucyjny ma na celu zwiększenie poziomu recyklingu opakowań po napojach i ograniczenie ich obecności w środowisku. Nowe przepisy przewidują, że konsumenci będą płacić kaucję przy zakupie napoju w butelce plastikowej (do 3 l), szklanej (do 1,5 l) lub puszce aluminiowej (do 1 l). Po zwrocie opakowania – do dowolnego punktu zbiórki – otrzymają kaucję z powrotem. Wprowadzenie systemu to efekt unijnych regulacji, które Polska zobowiązała się wdrożyć najpóźniej do 2025 roku.

Zgodnie z szacunkami Ministerstwa Klimatu i Środowiska, systemem objętych zostanie ponad 300 tysięcy punktów handlowych w Polsce. Jak podkreślają urzędnicy, objęcie nim również aptek wynika z konieczności utrzymania wysokiego poziomu dostępności miejsc odbioru opakowań – także w mniejszych miejscowościach, gdzie apteki często są jedynymi działającymi punktami handlowymi.

Pat w rozmowach

Farmaceuci zapowiadają dalsze protesty i działania informacyjne. – „Jeśli ministerstwo nie zmieni stanowiska, nie wykluczamy nawet ograniczenia działalności wybranych aptek w październiku – dla zapewnienia bezpieczeństwa sanitarnego i personelu” – mówi jeden z członków Okręgowej Izby Aptekarskiej w Poznaniu. Tymczasem Ministerstwo Klimatu wskazuje, że rozwiązania prawne zostały już uchwalone, a system musi ruszyć zgodnie z planem. Spór wydaje się zatem pogłębiać – między ekologiczną koniecznością a zdrowotną racjonalnością.