Dostępność doustnego semaglutydu to kolejny etap rozwoju farmakoterapii otyłości. Wegovy w tabletkach jest pierwszym dostępnym w Unii Europejskiej doustnym analogiem receptora GLP-1 zarejestrowanym do kontroli masy ciała. Lek przeznaczony jest dla dorosłych z otyłością, czyli wskaźnikiem BMI wynoszącym co najmniej 30 kg/m², a także dla osób z nadwagą i BMI od 27 kg/m², jeśli występuje u nich przynajmniej jedna choroba związana z nadmierną masą ciała. Farmakoterapia powinna być prowadzona równolegle z odpowiednio dobraną dietą i aktywnością fizyczną.

Choć substancja czynna pozostaje taka sama jak w preparacie podawanym w zastrzykach, zmienia się sposób organizacji leczenia. Zamiast jednej iniekcji tygodniowo pacjent przyjmuje tabletkę każdego dnia. Dla osób obawiających się igieł może to być istotny argument przemawiający za rozpoczęciem terapii. Jednocześnie codzienne stosowanie leku wymaga większej regularności i uwzględnienia określonych ograniczeń dotyczących posiłków oraz innych preparatów.

Znaczenie preferencji pacjentów pokazują wyniki badań przeprowadzonych przez Novo Nordisk w Polsce. Jak wskazuje dr Wojciech Gryta, 58 proc. ankietowanych preferowało doustną formę leczenia nadwagi i otyłości zamiast iniekcji. Z kolei dane przywoływane przez przedstawiciela firmy ze Stanów Zjednoczonych sugerują, że blisko 80 proc. osób stosujących doustne Wegovy nie korzystało wcześniej z terapii analogami GLP-1. Może to oznaczać, że nowa postać leku odpowiada na potrzeby części pacjentów, którzy dotychczas nie decydowali się na takie leczenie.

Nie należy jednak zakładać, że tabletka automatycznie stanie się rozwiązaniem preferowanym przez wszystkich chorych.

– Z doustnej formy leczenia mogą korzystać zarówno nowi pacjenci, jak i osoby, które wcześniej stosowały terapię w postaci iniekcji. Dla części osób optymalnym rozwiązaniem będą iniekcje, dla innych terapia doustna. Dostępność semaglutydu w postaci doustnej poszerza możliwości terapeutyczne, umożliwiając lepsze dopasowanie formy leczenia do indywidualnych potrzeb – mówi dr hab. n. med. Monika Szulińska, prof. Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, prezes elekt Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości.

Jednym z najważniejszych pytań dotyczących nowej postaci leku pozostaje jego skuteczność. W badaniu klinicznym OASIS 4, obejmującym 307 dorosłych z otyłością lub nadwagą i przynajmniej jednym związanym z nią schorzeniem, ale bez cukrzycy, oceniano działanie semaglutydu w dawce 25 mg przyjmowanej codziennie.

Po 64 tygodniach średnia redukcja masy ciała wyniosła 13,6 proc. w grupie otrzymującej semaglutyd i 2,2 proc. w grupie placebo. W analizie zakładającej kontynuowanie terapii zgodnie z protokołem badania uzyskano odpowiednio 16,6 proc. oraz 2,8 proc. redukcji masy ciała.

Wyniki te potwierdzają istotną skuteczność doustnej postaci semaglutydu, ale wymagają właściwej interpretacji. Badanie OASIS 4 porównywało lek z placebo, a nie bezpośrednio z cotygodniowymi iniekcjami semaglutydu w dawce 2,4 mg. Nie można zatem na jego podstawie samodzielnie przesądzić o identycznej skuteczności obu form u każdego pacjenta.

– Docelowa dawka to 25 mg. Jej skuteczność jest porównywalna z dawką semaglutydu w iniekcji 2,4 mg. W charakterystyce produktu leczniczego też mamy napisane, że te dawki możemy zamieniać. Czyli jak ktoś zażywa 2,4 mg w iniekcjach, to można mu zamienić na 25 mg, tylko trzeba odczekać 7 dni od iniekcji i rozpocząć tę farmakoterapię w tabletce – wyjaśnia prof. Szulińska.

O ewentualnej zmianie postaci leczenia powinien zdecydować lekarz, uwzględniając dotychczasową odpowiedź na terapię, jej tolerancję i sytuację kliniczną pacjenta.

Wprowadzenie tabletki rodzi także pytanie, czy codzienne przyjmowanie leku może wpływać na zaangażowanie chorego w terapię. Prof. dr hab. n. med. Lucyna Ostrowska z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku, była prezes Polskiego Towarzystwa Leczenia Otyłości, zwraca uwagę na doświadczenia pacjentów uczestniczących w badaniach klinicznych.

– W badaniu klinicznym ja się nauczyłam, czym jest forma tabletki. Tabletka jest przyjmowana codziennie. Pacjent wie, że codziennie z rytuałem wręcz musi ją przyjąć i wie, po co ją przyjmuje. Wie, że ta tabletka u jednego ma zadziałać na ośrodek sytości i głodu, u innego na ośrodek nagrody, a u trzeciego na zaburzenia metaboliczne – mówi prof. Ostrowska.

Codzienny rytuał może sprzyjać większemu zaangażowaniu w leczenie, ale nie musi być równie wygodny dla wszystkich. W przypadku doustnego semaglutydu regularność oznacza bowiem coś więcej niż pamiętanie o tabletce.

Zgodnie z charakterystyką produktu leczniczego preparat należy przyjmować na czczo, po co najmniej ośmiu godzinach bez jedzenia. Tabletkę trzeba połknąć w całości, popijając maksymalnie 120 ml wody. Następnie przez minimum 30 minut nie należy jeść, pić ani przyjmować innych leków doustnych. Nieprzestrzeganie tych zasad może ograniczyć wchłanianie substancji czynnej, a tym samym wpłynąć na efekty terapii.

To szczególnie istotne dla pacjentów z wielochorobowością, którzy każdego ranka przyjmują kilka preparatów, niekiedy również wymagających stosowania na czczo. W ich przypadku konieczne może być indywidualne zaplanowanie harmonogramu leczenia. Paradoksalnie zatem forma doustna, pozornie prostsza od zastrzyku, dla niektórych osób może okazać się bardziej wymagająca.

Leczenie rozpoczyna się od dawki 1,5 mg dziennie, którą stopniowo zwiększa się do 4 mg, 9 mg i docelowo 25 mg. Standardowo każdy etap trwa cztery tygodnie, przy czym tempo zwiększania dawki powinno uwzględniać tolerancję leku.

Podobnie jak w przypadku innych terapii opartych na analogach GLP-1, mogą występować działania niepożądane, przede wszystkim ze strony przewodu pokarmowego. Najczęściej wymieniane są nudności, wymioty, biegunki i zaparcia. Objawy mogą nasilać się zwłaszcza na początku leczenia i podczas zwiększania dawki, dlatego istotne jest odpowiednie przygotowanie pacjenta oraz możliwość konsultacji z zespołem terapeutycznym.

Ważną kwestią pozostaje również koszt. Według informacji producenta maksymalne ceny rekomendowane dla pacjentów uczestniczących w Programie Poprawy Dostępności Novo Nordisk wynoszą 549,44 zł za dawkę 1,5 mg, 599,34 zł za dawki 4 mg i 9 mg oraz 884,75 zł za dawkę podtrzymującą 25 mg. Są to ceny w ramach programu producenta, a nie gwarantowane ceny obowiązujące w każdej aptece.

Wprowadzenie nowej postaci leku nie rozwiązuje więc wszystkich problemów związanych z dostępnością farmakoterapii otyłości. Dla wielu chorych barierą może pozostać koszt wielomiesięcznego lub wieloletniego leczenia. Tymczasem otyłość jest chorobą przewlekłą, a osiągnięcie niższej masy ciała nie oznacza automatycznie możliwości zakończenia terapii.

– Do końca nie wiemy, czy to tylko ta jedna przyczyna. Może jest jeszcze jakaś przyczyna hormonalna, którą trzeba będzie leczyć. Więc długość terapii jest nieprzewidywalna po prostu, nieprzewidywalna niezależnie od formy podania – mówi prof. Ostrowska.

Eksperci podkreślają, że skuteczne leczenie otyłości powinno uwzględniać nie tylko redukcję kilogramów i ograniczenie ryzyka powikłań metabolicznych, ale również indywidualne cele chorego. Dla jednego pacjenta najważniejsza będzie poprawa parametrów zdrowotnych, dla innego możliwość powrotu do aktywności fizycznej, większa sprawność czy odzyskanie kontroli nad codziennym funkcjonowaniem.

W tym kontekście pojawienie się doustnego Wegovy ma znaczenie wykraczające poza sam sposób podawania substancji czynnej. Poszerza możliwość dopasowania terapii do preferencji i stylu życia pacjenta. Jednocześnie przypomina, że wygoda leczenia nie może być oceniana wyłącznie przez pryzmat liczby zastrzyków lub tabletek.

Najważniejszym wyzwaniem pozostaje zapewnienie choremu takiej formy terapii, którą będzie w stanie bezpiecznie i konsekwentnie stosować przez długi czas. Bez odpowiedniej edukacji, monitorowania działań niepożądanych i dostępu do opieki medycznej nawet skuteczny lek może nie przynieść oczekiwanych rezultatów.

Źródło: informacje Novo Nordisk