Wdrażanie Krajowej Sieci Onkologicznej wymaga nie tylko rozbudowy systemów informatycznych i dostosowania organizacji pracy placówek medycznych, ale również kolejnych zmian legislacyjnych. Do wykazu prac rządu trafił projekt nowelizacji ustawy o KSO oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Jego celem jest usunięcie niejasności, które ujawniły się podczas przygotowań do wdrożenia elektronicznej karty diagnostyki i leczenia onkologicznego.

Wprowadzone latem przepisy umożliwiły prowadzenie karty DiLO w postaci elektronicznej. Okazało się jednak, że samo stworzenie podstaw prawnych dla cyfrowego dokumentu nie rozwiązuje wszystkich problemów związanych z jego funkcjonowaniem. Konieczne jest również szczegółowe określenie zasad dokumentowania diagnostyki i leczenia oraz sposobu przechodzenia pacjenta pomiędzy kolejnymi etapami opieki.

Jedna z proponowanych zmian dotyczy informacji wpisywanych do karty DiLO wystawianej podczas leczenia szpitalnego. Zgodnie z projektem w sytuacji, gdy u pacjenta rozpoznano już chorobę nowotworową, nie będzie konieczne odnotowywanie podejrzenia nowotworu. Wystarczające ma być wskazanie ustalonego rozpoznania. Rozwiązanie ma dostosować dokumentację do rzeczywistej sytuacji klinicznej pacjenta i wyeliminować konieczność wprowadzania informacji, które na tym etapie leczenia nie są już aktualne.

Znacznie szerszy zakres ma kolejna propozycja, przewidująca upoważnienie ministra zdrowia do wydania rozporządzenia określającego szczegółowy tryb prowadzenia diagnostyki i leczenia onkologicznego osób posiadających kartę DiLO. Nowe regulacje mają obejmować sposób realizacji i dokumentowania poszczególnych etapów opieki, zasady przechodzenia pacjentów pomiędzy nimi oraz procedurę zakończenia leczenia i zamknięcia karty.

To istotny element przygotowań do funkcjonowania e-DiLO. Elektronizacja dokumentacji nie powinna bowiem sprowadzać się wyłącznie do zastąpienia papierowego formularza jego cyfrowym odpowiednikiem. Aby rozwiązanie rzeczywiście usprawniało opiekę, potrzebne są jednoznaczne zasady określające, w jaki sposób informacje o pacjencie mają towarzyszyć mu na kolejnych etapach diagnostyki i terapii.

Z perspektywy pacjenta szczególnie ważna pozostaje ciągłość postępowania. Diagnostyka onkologiczna często obejmuje konsultacje i badania wykonywane w różnych placówkach, a następnie przejście do leczenia specjalistycznego. Niejasności dotyczące dokumentowania tych etapów mogą utrudniać organizację świadczeń. Dlatego znaczenie planowanych przepisów będzie zależało nie tylko od ich ostatecznego brzmienia, ale również od sposobu wdrożenia w codziennej praktyce placówek medycznych.

Projekt przewiduje ponadto doprecyzowanie zasad wystawiania karty DiLO w przypadku podejrzenia nowotworu złośliwego lub miejscowo złośliwego. Takie uprawnienie ma przysługiwać również lekarzowi udzielającemu świadczeń w ramach programu zdrowotnego. Zmiana ma uwzględnić różne ścieżki kliniczne, którymi pacjenci trafiają do diagnostyki onkologicznej.

Jest to ważne z punktu widzenia organizacji systemu, ponieważ podejrzenie choroby nowotworowej może pojawić się w różnych okolicznościach, nie tylko podczas standardowej konsultacji w podstawowej opiece zdrowotnej czy ambulatoryjnej opiece specjalistycznej. Przepisy powinny zatem odpowiadać rzeczywistym drogom pacjentów do rozpoznania choroby, tak aby sposób wykrycia podejrzanej zmiany nie powodował niepotrzebnych komplikacji w rozpoczęciu dalszej diagnostyki.

Proponowana nowelizacja jest również odpowiedzią na postulaty świadczeniodawców uczestniczących we wdrażaniu KSO oraz Narodowego Funduszu Zdrowia. Zgłaszane potrzeby dotyczą między innymi poprawy organizacji i finansowania świadczeń ze środków publicznych oraz zapewnienia większej spójności pomiędzy przepisami regulującymi funkcjonowanie sieci onkologicznej a ustawą o świadczeniach opieki zdrowotnej.

Kolejne korekty przepisów pokazują, jak złożonym przedsięwzięciem jest wdrażanie Krajowej Sieci Onkologicznej. O powodzeniu reformy nie zdecyduje wyłącznie uruchomienie elektronicznych narzędzi, ale przede wszystkim to, czy pozwolą one sprawniej prowadzić pacjenta przez diagnostykę i leczenie. Kluczowe będzie więc przełożenie nowych regulacji na czytelne procedury dla lekarzy, koordynatorów i placówek realizujących świadczenia.

Na obecnym etapie mowa o założeniach projektu wpisanego do wykazu prac legislacyjnych rządu, a nie o obowiązujących już rozwiązaniach. Szczegółowy sposób prowadzenia diagnostyki i leczenia ma zostać określony w rozporządzeniu ministra zdrowia. Dopiero jego treść pozwoli ocenić, na ile planowane zmiany rzeczywiście uporządkują funkcjonowanie e-DiLO i ułatwią organizację opieki onkologicznej.

Dla pacjentów najważniejszym sprawdzianem reformy pozostanie to, czy kolejne etapy diagnostyki i leczenia będą przebiegały sprawniej, bez zbędnych formalności i organizacyjnych przerw. Elektroniczna karta DiLO ma sens przede wszystkim wtedy, gdy pomaga zapewnić ciągłość opieki, a nie staje się jedynie kolejnym obowiązkiem dokumentacyjnym.

Źródło: MZ

– 6 milionów Polek i Polaków korzysta z aplikacji mojeIKP. Ta liczba pokazuje, że pacjenci chętnie sięgają po cyfrowe rozwiązania. I potwierdza, że warto je stale rozwijać i ulepszać. Narzędzia, takie jak mojeIKP, ułatwiają korzystanie z ochrony zdrowia. Dlatego w mojeIKP pojawiają się kolejne funkcje. – podkreśla minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda.

Coraz więcej możliwości dla pacjentów

Popularność aplikacji to nie tylko efekt rosnącego zainteresowania usługami cyfrowymi. To także rezultat jej ciągłego rozwoju. W ostatnich miesiącach w mojeIKP pojawiły się nowe funkcje, które odpowiadają na konkretne potrzeby pacjentów.

– Rozwijanie narzędzi online dla pacjentów jest w kluczowe. Dlatego kładziemy na te działania nacisk, bo widzimy jak Polki i Polacy przekonują się do rozwiązań, które proponujemy. Wśród nowych rozwiązań w mojeIKP udostępniamy mapę aptek, informacje o składkach czy możliwość oceny przychodni i pobytu w szpitalu. Nowe technologie pomagają nam zmieniać system na bardziej przyjazny, nowoczesny i funkcjonalny. – dodaje wiceminister Tomasz Maciejewski.

Większe wsparcie podczas realizacji recept

Pacjenci mogą sprawdzić termin ważności e-recepty i uniknąć sytuacji, w której dokument traci ważność przed wykupieniem leków.

Dodatkowo aplikacja pomaga znaleźć apteki realizujące recepty współdzielone. Jeśli część leków została wykupiona w jednej aptece, mojeIKP wskaże miejsca, w których można zrealizować pozostałą część recepty.

To szczególnie pomocne podczas podróży lub w sytuacjach chwilowej niedostępności leków w danej aptece.

Bezpieczne udostępnianie danych medycznych farmaceucie

Pacjenci mogą teraz udostępnić farmaceucie nie tylko swoje e-recepty, ale również wybrane dane medyczne. Dzięki temu farmaceuta może lepiej dopasować poradę, sprawdzić istotne informacje dotyczące leczenia czy łatwiej przeprowadzić kwalifikację do szczepienia.

Pełna kontrola nad danymi pozostaje po stronie pacjenta. To on decyduje, komu udostępnia informacje, w jakim zakresie i na jak długo. Rozwiązanie wspiera bezpieczną wymianę informacji oraz pomaga sprawniej korzystać z usług farmaceutycznych.

Ważne wsparcie dla pacjentów onkologicznych

W mojeIKP dostępna jest także karta e-DiLO – jest to elektroniczna wersja karty diagnostyki i leczenia onkologicznego. Pacjenci onkologiczni mogą w łatwy sposób sprawdzić aktualny etap diagnostyki i leczenia, terminy badań, dane koordynatora oraz informacje o placówce prowadzącej terapię. Najważniejsze informacje są zgromadzone w jednym miejscu, co ułatwia przejście przez proces leczenia.

e-zwolnienie

Pacjenci mogą sprawdzić w mojeIKP informacje o swoich zwolnieniach lekarskich, w tym termin ich zakończenia oraz historię wystawionych e-zwolnień. Dzięki temu najważniejsze informacje są zawsze dostępne w telefonie. Dane są przekazywane do systemu e-zdrowie z ZUS. Mogą pojawić się w aplikacji dopiero po trzech dniach od wystawienia zwolnienia.

Składki i refundacje NFZ

Użytkownicy mogą sprawdzić, kto zgłosił ich do ubezpieczenia zdrowotnego, jaka kwota składek została za nich odprowadzona oraz jaka była wartość świadczeń sfinansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Dzięki temu informacje, które wcześniej były rozproszone w różnych systemach, są dostępne w jednym miejscu i zawsze pod ręką.

Ankiety oceny wizyt w przychodni i hospitalizacji

W aplikacji można teraz ocenić wizytę w przychodni lub pobyt w szpitalu. Pacjenci mają możliwość przekazania opinii dotyczącej jakości opieki, organizacji wizyty, warunków leczenia czy zaangażowania personelu medycznego.

To rozwiązanie, które pozwala realnie wpływać na jakość systemu ochrony zdrowia.

Jedna aplikacja, wiele spraw zdrowotnych

W mojeIKP użytkownicy znajdą również m.in.:

• e-recepty i e-skierowania
• centralną e-rejestrację
• powiadomienia o nowych dokumentach medycznych
• historię leczenia i zdarzeń medycznych
• elektroniczną dokumentację medyczną
• możliwość zamówienia Europejskiej Karty Ubezpieczenia Zdrowotnego (EKUZ)
• programy profilaktyczne i materiały wspierające zdrowy styl życia.

Cyfrowe zdrowie staje się codziennością

Sześć milionów użytkowników to nie tylko liczba. To miliony osób, które każdego dnia szybciej załatwiają sprawy związane ze zdrowiem, mają łatwiejszy dostęp do swoich danych medycznych i mogą wygodniej korzystać z usług systemu ochrony zdrowia.

mojeIKP pomaga zarządzać zdrowiem własnym i bliskich, przypomina o ważnych dokumentach oraz zapewnia dostęp do najważniejszych usług zdrowotnych dokładnie wtedy, gdy są potrzebne.

Jak dołączyć do 6 milionów użytkowników?

To proste:

1. Pobierz aplikację mojeIKP z Google Play lub App Store.
2. Zaloguj się za pomocą Profilu Zaufanego, bankowości elektronicznej, e-dowodu lub innej dostępnej metody.
3. Korzystaj z usług e-zdrowia bezpośrednio na swoim smartfonie.

Dołącz do 6 milionów użytkowników mojeIKP. Zaloguj się do zdrowia.

Źródło: MZ

W podmiotach leczniczych udostępniane są ankiety satysfakcji, których celem jest poznanie opinii i doświadczeń osób korzystających ze świadczeń zdrowotnych. W zależności od placówki ankiety można wypełnić elektronicznie, m.in. za pośrednictwem strony internetowej, kodu QR lub linku przesłanego SMS-em, a także w formie papierowej. Informacje o sposobie ich wypełnienia można uzyskać w danej placówce medycznej.

Szczególne znaczenie mają ankiety realizowane w ramach Krajowej Sieci Onkologicznej, które pozwalają poznać doświadczenia i potrzeby pacjentów na poszczególnych etapach diagnostyki i leczenia onkologicznego

Opinie pacjentów są ważnym źródłem informacji wykorzystywanych do oceny i doskonalenia jakości opieki zdrowotnej. Dzięki nim można lepiej rozpoznawać potrzeby chorych, identyfikować mocne strony funkcjonowania placówek oraz wskazywać obszary wymagające poprawy, takie jak dostępność świadczeń, czas oczekiwania, organizacja wizyt, komunikacja z personelem czy poczucie bezpieczeństwa podczas leczenia.

Każde doświadczenie związane z diagnostyką, leczeniem, rehabilitacją, opieką pielęgniarską i organizacją świadczeń ma znaczenie. Państwa odpowiedzi pomagają dostrzec zarówno rozwiązania, które się sprawdzają, jak i trudności, którym należy przeciwdziałać. Zebrane opinie mogą wspierać podejmowanie działań służących poprawie organizacji opieki i lepszemu dostosowaniu jej do rzeczywistych potrzeb pacjentów.

Szczególnie istotne jest to w onkologii, gdzie obok skutecznego leczenia ogromne znaczenie mają również właściwa koordynacja opieki, sprawna komunikacja, poczucie bezpieczeństwa i wsparcie na każdym etapie choroby.

Pomóżmy innym pacjentom – podzielmy się swoim doświadczeniem

Wypełnienie ankiety to coś więcej niż wyrażenie własnej opinii. To możliwość przyczynienia się do pozytywnych zmian, z których będą korzystać również inni pacjenci.

Wypełniając ankiety satysfakcji, mają Państwo realny wpływ na poprawę jakości opieki zdrowotnej. Zachęcamy do szczerych odpowiedzi, zarówno pozytywnych, jak i wskazujących obszary wymagające poprawy. Państwa doświadczenia pomagają lepiej rozpoznawać potrzeby pacjentów i wprowadzać niezbędne usprawnienia.

Źródło: Rzecznik Praw Pacjenta

Karta diagnostyki i leczenia onkologicznego (DiLO) funkcjonuje w polskim systemie ochrony zdrowia od ponad dekady. Przez ten czas stała się jednym z podstawowych narzędzi organizujących opiekę nad pacjentami z podejrzeniem lub rozpoznaniem nowotworu. Jej zadaniem jest uporządkowanie procesu diagnostyczno-terapeutycznego, określenie maksymalnych terminów realizacji poszczególnych etapów oraz zapewnienie chorym szybszego dostępu do niezbędnych badań.

Pacjenci posiadający kartę DiLO korzystają z tzw. szybkiej ścieżki onkologicznej, w ramach której diagnostyka jest finansowana przez Narodowy Fundusz Zdrowia bez limitów. Rozwiązanie ma ograniczać opóźnienia w rozpoznawaniu nowotworów i umożliwiać sprawniejsze rozpoczęcie leczenia.

Dotychczas jednak obieg dokumentacji wiązał się z koniecznością korzystania z papierowych kart oraz obsługi danych w odrębnych systemach informatycznych. Wraz z rozwojem Krajowej Sieci Onkologicznej i cyfryzacją ochrony zdrowia coraz większego znaczenia nabiera możliwość sprawnego przekazywania informacji pomiędzy placówkami uczestniczącymi w diagnostyce i leczeniu pacjenta.

Odpowiedzią na te potrzeby ma być elektroniczna karta diagnostyki i leczenia onkologicznego, czyli e-DiLO.

Jedna karta, pełniejsza informacja o przebiegu leczenia

Najważniejszą zmianą będzie zastąpienie papierowego obiegu dokumentacji rozwiązaniem elektronicznym, zintegrowanym z systemami wykorzystywanymi przez placówki medyczne.

Dzięki e-DiLO personel medyczny ma uzyskać łatwiejszy dostęp do informacji o dotychczasowym przebiegu diagnostyki i leczenia pacjenta. Lekarz będzie mógł sprawdzić, w jakich placówkach chory korzystał ze świadczeń, jakie badania zostały już wykonane oraz na jakim etapie znajduje się proces diagnostyczno-terapeutyczny.

System ma również umożliwiać sprawniejsze przygotowywanie i aktualizowanie planów diagnostyki, leczenia oraz monitorowania stanu zdrowia. Automatyczne uzupełnianie części danych powinno ograniczyć czas poświęcany przez personel na czynności administracyjne.

Istotnym elementem cyfryzacji będzie także możliwość bezpiecznego udostępniania dokumentacji podczas konsultacji medycznych za pośrednictwem narzędzia e-konsylium.

Dla placówek działających w ramach Krajowej Sieci Onkologicznej przewidziano dostęp do podglądu kart na różnych etapach diagnostyki i leczenia. Ma to ułatwić koordynowanie opieki, szczególnie w sytuacjach, gdy pacjent korzysta ze świadczeń w kilku ośrodkach.

Cyfryzacja ma również zwiększyć bezpieczeństwo danych medycznych, ograniczając konieczność przekazywania papierowych dokumentów pomiędzy placówkami.

Pacjent sprawdzi e-DiLO na Internetowym Koncie Pacjenta

Zmiany obejmą nie tylko lekarzy i szpitale, ale również samych pacjentów. Elektroniczna karta będzie dostępna za pośrednictwem Internetowego Konta Pacjenta (IKP) oraz aplikacji mojeIKP.

Pacjent będzie mógł sprawdzić informacje dotyczące podejrzenia lub rozpoznania nowotworu, zaplanowanych i wykonanych badań diagnostycznych oraz aktualnego etapu leczenia. Wyniki i opisy badań będą udostępniane w ramach elektronicznej dokumentacji medycznej.

To istotna zmiana z punktu widzenia osób, które w trakcie diagnostyki onkologicznej często korzystają ze świadczeń realizowanych przez różne placówki. Łatwiejszy dostęp do informacji może pomóc im lepiej zrozumieć kolejne etapy postępowania i aktywniej uczestniczyć w procesie leczenia.

Warto jednak pamiętać o ważnym ograniczeniu. Karty DiLO wystawione wcześniej w formie papierowej nie będą widoczne na Internetowym Koncie Pacjenta. Dostęp do dokumentu w IKP i aplikacji mojeIKP będzie dotyczył kart prowadzonych elektronicznie.

Wdrażanie e-DiLO już trwa. Kluczowa data to 1 stycznia 2027 roku

Wprowadzanie elektronicznych kart zostało podzielone na etapy, aby placówki medyczne mogły przygotować swoje systemy i personel do nowych zasad.

Pierwszy etap rozpoczął się 11 sierpnia 2026 roku i trwał do końca września. W tym okresie dostęp do e-DiLO otrzymały specjalistyczne ośrodki leczenia onkologicznego najwyższego poziomu, czyli SOLO III, pełniące jednocześnie funkcję wojewódzkich ośrodków monitorujących (WOM).

Od 1 października 2026 roku możliwość korzystania z elektronicznych kart rozszerzono na pozostałe podmioty zakwalifikowane do Krajowej Sieci Onkologicznej, w tym ośrodki SOLO I, SOLO II i SOLO III oraz ośrodki kooperacyjne. Dostęp uzyskały również inne placówki i osoby uprawnione do wystawiania kart, w tym lekarze podstawowej opieki zdrowotnej.

Do 31 grudnia 2026 roku obowiązuje okres przejściowy. W tym czasie karta DiLO może być prowadzona zarówno na dotychczasowych zasadach, z wykorzystaniem aplikacji AP-DILO i dokumentacji papierowej, jak i w nowej wersji elektronicznej.

Od 1 stycznia 2027 roku prowadzenie kart e-DiLO ma stać się obowiązkowe dla wszystkich uprawnionych placówek. Oznacza to zakończenie okresu równoległego funkcjonowania obu rozwiązań.

Finansowanie świadczeń powiązane z elektroniczną kartą

Jednym z istotnych elementów planowanych zmian jest powiązanie finansowania świadczeń onkologicznych przez NFZ z obowiązkiem założenia pacjentowi karty e-DiLO.

Takie rozwiązanie ma zapewnić powszechne stosowanie elektronicznej dokumentacji i ograniczyć ryzyko, że część placówek pozostanie przy dotychczasowych zasadach prowadzenia kart.

Jednocześnie oznacza to konieczność odpowiedniego przygotowania wszystkich podmiotów uczestniczących w szybkiej ścieżce onkologicznej. Dotyczy to zarówno dużych ośrodków specjalistycznych, jak i placówek ambulatoryjnej opieki specjalistycznej oraz podstawowej opieki zdrowotnej.

Samo uruchomienie systemu nie gwarantuje jeszcze sprawniejszego przepływu informacji. Znaczenie będzie miało również prawidłowe wprowadzanie danych, integracja wykorzystywanych systemów informatycznych i przygotowanie pracowników do obsługi nowych funkcjonalności.

Centrum e-Zdrowia szkoli personel medyczny

W związku z wdrażaniem e-DiLO Akademia Centrum e-Zdrowia prowadzi szkolenia dla pracowników placówek medycznych uczestniczących w diagnostyce i leczeniu onkologicznym.

Spotkania organizowane są z podziałem na województwa i obejmują zarówno przedstawienie zasad funkcjonowania elektronicznej karty, jak i praktyczne omówienie obsługi systemu.

Uczestnicy poznają m.in. różnice między dotychczasową kartą DiLO a e-DiLO, zasady przechodzenia pomiędzy poszczególnymi etapami diagnostyki i leczenia oraz funkcjonalności aplikacji Gabinet.gov.pl.

Przewidziano również omówienie najczęstszych problemów technicznych i organizacyjnych oraz możliwość zadawania pytań specjalistom Centrum e-Zdrowia.

Każde szkolenie trwa około półtorej godziny. Rejestracja odbywa się za pośrednictwem strony Akademii CeZ, a zapisy zamykane są najpóźniej 48 godzin przed terminem spotkania. Liczba miejsc jest ograniczona.

Cyfryzacja to kolejny etap zmian w polskiej onkologii

Wprowadzenie e-DiLO stanowi jeden z elementów szerszych zmian organizacyjnych związanych z funkcjonowaniem Krajowej Sieci Onkologicznej. Ich wspólnym celem jest usprawnienie koordynacji opieki oraz poprawa przepływu informacji pomiędzy placówkami.

Elektroniczna karta ma ułatwić monitorowanie ścieżki pacjenta, ograniczyć powielanie czynności administracyjnych i zapewnić większą przejrzystość procesu diagnostyczno-terapeutycznego.

Z perspektywy pacjenta najważniejsze pozostaje jednak to, czy zmiana przełoży się na sprawniejszą diagnostykę, lepszą koordynację leczenia i łatwiejszy dostęp do informacji o własnym zdrowiu.

Najbliższe miesiące będą więc nie tylko okresem wdrażania nowego narzędzia informatycznego, ale również sprawdzianem przygotowania placówek do pełnej cyfryzacji szybkiej ścieżki onkologicznej.

Żródło: Centrum e-Zdrowia

Jak skuteczniej zachęcać kobiety do badań profilaktycznych? Jak postęp w diagnostyce i leczeniu raka piersi zmienia rokowania i jakość życia pacjentek? Czy diagnoza nowotworu musi oznaczać rezygnację z planów dotyczących macierzyństwa? To najważniejsze zagadnienia konferencji „Profilaktyka. Postęp. Przyszłość.”, zorganizowanej w Narodowym Instytucie Onkologii im. Marii Skłodowskiej-Curie – Państwowym Instytucie Badawczym z okazji Miesiąca Świadomości Raka Piersi.

Tytuł konferencji wyznacza trzy kierunki dyskusji, które wspólnie tworzą obraz współczesnej opieki nad kobietami z rakiem piersi. Dziś jej celem jest nie tylko jak najskuteczniejsze leczenie nowotworu, ale również zapewnienie pacjentkom możliwości powrotu do codziennego życia, realizowania planów osobistych i zawodowych oraz zachowania możliwie najlepszej jakości życia.

Profilaktyka – wykorzystać możliwości, które już mamy

Rak piersi należy do najczęściej rozpoznawanych nowotworów złośliwych u kobiet. Choć wczesne wykrycie choroby istotnie zwiększa szanse na skuteczne leczenie, zgłaszalność na badania przesiewowe w Polsce pozostaje niewystarczająca. Tymczasem dostęp do mammografii jest dziś znacznie łatwiejszy – kobiety mogą korzystać z bezpłatnego programu badań przesiewowych, a rozwiązania cyfrowe, w tym Internetowe Konto Pacjenta, ułatwiają znalezienie terminu i zapisanie się na badanie.

Podczas pierwszego panelu eksperci Narodowego Instytutu Onkologii, przedstawiciele instytucji publicznych oraz organizacji pacjenckich rozmawiają o tym, dlaczego mimo dostępności badań wciąż tak wiele kobiet z nich nie korzysta. Dyskusja dotyczy również nowych sposobów edukacji zdrowotnej, oceny indywidualnego ryzyka zachorowania oraz znaczenia wczesnego rozpoznania nowotworu dla możliwości całkowitego wyleczenia.

Postęp – coraz większe możliwości diagnostyki i leczenia

Ostatnie lata przyniosły istotne zmiany w leczeniu raka piersi. Rozwój diagnostyki obrazowej, patomorfologicznej i molekularnej pozwala coraz dokładniej określać charakter nowotworu i dobierać optymalną terapię. Nowoczesne leki, udoskonalone metody chirurgiczne i radioterapia sprawiają, że pacjentki mają dziś znacznie więcej możliwości leczenia, również w zaawansowanych stadiach choroby.

Jednocześnie coraz większego znaczenia nabiera kompleksowa, skoordynowana opieka, realizowana m.in. w wyspecjalizowanych ośrodkach Breast Cancer Unit. Łączy ona wiedzę i doświadczenie specjalistów różnych dziedzin – od diagnostyki i leczenia, przez rehabilitację, aż po wsparcie psychologiczne. Podczas konferencji omawiana jest również rola Krajowej Sieci Onkologicznej w zapewnianiu pacjentkom dostępu do odpowiedniej opieki, niezależnie od miejsca zamieszkania.

Przyszłość – życie, które nie kończy się na diagnozie

Coraz skuteczniejsze leczenie sprawia, że rozmowa o raku piersi nie może ograniczać się wyłącznie do samej choroby. Równie istotne stają się pytania o życie w trakcie terapii i po jej zakończeniu – powrót do pracy, aktywność społeczną, relacje rodzinne i realizację osobistych planów.

Szczególne miejsce w programie konferencji zajmuje onkopłodność, czyli zagadnienia związane z zachowaniem płodności u pacjentek leczonych onkologicznie. Dla młodych kobiet rozpoznanie raka piersi często wiąże się z obawami o możliwość posiadania dzieci w przyszłości. Tymczasem współczesna medycyna oferuje rozwiązania pozwalające części pacjentek zabezpieczyć płodność przed rozpoczęciem leczenia, a w odpowiednio dobranych sytuacjach również bezpiecznie planować ciążę po zakończeniu terapii. Warunkiem jest odpowiednio wczesna rozmowa, indywidualna ocena medyczna i współpraca specjalistów.

W konferencji uczestniczą przedstawiciele Narodowego Instytutu Onkologii – PIB, Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej, Ministerstwa Zdrowia, Centrum e-Zdrowia, środowiska naukowego oraz organizacji pacjenckich. Wśród ekspertów znaleźli się m.in. dr hab. n. med. Beata Jagielska, dyrektor NIO-PIB, prof. Maciej Krzakowski, prezes PTOK, prof. Zbigniew Nowecki, prof. Barbara Radecka, dr Katarzyna Pogoda, prof. Paweł Koczkodaj i dr hab. Michał Jarząb z NIO w Gliwicach. W dyskusji uczestniczą również Katarzyna Piekarska, przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Profilaktyki Nowotworowej – RAK STOP, oraz dr Michał Chrobot z Ministerstwa Zdrowia. Ważną częścią spotkania jest głos przedstawicielek organizacji pacjenckich i kobiet, które dzielą się własnymi doświadczeniami choroby.

Konferencja pokazuje, że skuteczna walka z rakiem piersi wymaga równoczesnych działań w wielu obszarach – od zwiększania udziału w badaniach profilaktycznych, przez zapewnienie dostępu do nowoczesnych terapii, po kompleksowe wsparcie w powrocie do zdrowia i codziennego życia. Bo miarą postępu w onkologii jest nie tylko skuteczność leczenia, lecz także przyszłość, jaką możemy zaoferować pacjentkom.

Źródło: NIO

Rak piersi wykryty wcześnie może być skutecznie wyleczony

Rak piersi jest najczęściej diagnozowanym nowotworem u kobiet w Polsce i w całej Unii Europejskiej. Obecnie wśród kobiet diagnozuje się ponad 21 tys. nowych zachorowań rocznie. Jednocześnie jest to nowotwór, który – wykryty odpowiednio wcześnie – daje ponad 90% szans na skuteczne wyleczenie.

Dlatego tak duże znaczenie ma profilaktyka i wykrywanie choroby, zanim pojawią się jej objawy. Mammografia pozwala znaleźć zmiany, które mogą być jeszcze niewyczuwalne i daje szansę na rozpoczęcie leczenia na wczesnym etapie. Problem w tym, że w Polsce wciąż korzysta z niej zdecydowanie zbyt mało kobiet.

33,5% zamiast 60%

Na koniec 2025 roku na profilaktyczną mammografię zgłosiło się 33,5% uprawnionych kobiet. To wynik niższy niż na początku realizacji Narodowej Strategii Onkologicznej – w 2020 roku zgłaszalność wynosiła około 39%. Tymczasem Strategia zakładała osiągnięcie poziomu 60% do końca 2024 roku. Oznacza to, że nie tylko nie zbliżamy się do celu 60%, ale zgłaszalność spadła poniżej poziomu odnotowanego w 2020 roku.

Warto podkreślić, że w latach 2012–2016, kiedy kobiety otrzymywały imienne zaproszenia, zgłaszalność wynosiła około 42–44% rocznie. Po 2016 roku zrezygnowano z wysyłki imiennych zaproszeń, a Polska nie wprowadziła ciągłego systemu zapraszania i przypominania o badaniach na wzór rozwiązań stosowanych w części państw europejskich.

• Wczesne wykrycie raka piersi może zdecydować o przebiegu leczenia, dlatego tak trudno zaakceptować sytuację, w której  z mammografii korzysta zaledwie co trzecia uprawniona kobieta. Od lat słyszymy, że trzeba zwiększać świadomość i zachęcać do badań. Tymczasem dane pokazują, że sama komunikacja nie wystarcza. Potrzebujemy systemu, który aktywnie przypomina kobietom o mammografii i maksymalnie ułatwia wykonanie badania – mówi Paulina Gadomska-Dzięcioł, Koordynatorka ds. relacji zewnętrznych w Onkofundacji Alivia.

W jednych regionach bada się więcej kobiet, w innych – zdecydowanie mniej

Niska zgłaszalność to nie jedyny problem. Różnice w korzystaniu z mammografii są bardzo widoczne w zależności od miejsca zamieszkania.

W województwach pomorskim, lubuskim i wielkopolskim zgłaszalność wynosi około 39%, podczas gdy w województwie opolskim – około 29%. Jeszcze większe różnice widać na poziomie pojedynczych gmin. W niektórych z nich na badania zgłasza się mniej niż 10–15% kobiet, podczas gdy w innych uczestnictwo przekracza 55–60%. Oznacza to, że miejsce zamieszkania nadal może mieć znaczenie dla tego, czy kobieta skorzysta z profilaktyki.

Istotną rolę odgrywają także mammobusy. Około 54–56% mammografii w ramach programu wykonywanych jest mobilnie. To pokazuje, jak ważne jest utrzymywanie sieci mobilnych punktów badań, szczególnie w miejscach, gdzie dostęp do stacjonarnych pracowni jest trudniejszy.

Polki potrzebują skutecznego i sprawnego systemu

Twórcy raportu Polskiego Towarzystwa Onkologicznego “Profilaktyka raka piersi. Zwiększanie uczestnictwa w mammografii: diagnoza problemu i propozycje działań” szacują, że osiągnięcie poziomu uczestnictwa na poziomie około 70% może skutkować zmniejszeniem ryzyka zgonu z powodu raka piersi nawet o około 40% w porównaniu z kobietami, które nie uczestniczą w mammografii przesiewowej.

Zdaniem Onkofundacji Alivia Polska powinna wykorzystać dostępne rozwiązania technologiczne, aby profilaktyka była prostsza i bardziej przystępna. Potrzebne są systemowe rozwiązania, które aktywnie przypomną o badaniu i ułatwią jego wykonanie – poprzez imienne zaproszenia, SMS-y, telefony czy Internetowe Konto Pacjenta, a także dzięki większemu zaangażowaniu położnych i lekarzy pierwszego kontaktu. Ważne jest również proste umawianie wizyt i ograniczenie barier organizacyjnych. 

Równolegle należy zmniejszać różnice w dostępie i zgłaszalności między województwami, tak aby miejsce zamieszkania nie decydowało o szansie na wczesne wykrycie choroby. Potrzebujemy także skutecznego systemu raportowania badań wykonywanych prywatnie, aby państwo miało pełny obraz rzeczywistej skali badań profilaktycznych i mogło lepiej planować działania. 

Pink October to więcej niż różowa wstążka

Pink October jest okazją, by przypomnieć, że profilaktyka raka piersi nie może być odkładana na później. Wczesne wykrycie choroby daje kobietom ogromne szanse na skuteczne leczenie, dlatego tak ważne jest, by wiedza o badaniach prowadziła do konkretnych działań.

Potrzebujemy zarówno sprawniejszego systemu profilaktyki, jak i komunikacji, która nie straszy chorobą, ale pokazuje, dlaczego warto się zbadać i pomaga zrobić pierwszy krok. Dlatego Onkofundacja Alivia angażuje się w działania edukacyjne, które mają zwiększać wiedzę na temat raka piersi i zachęcać kobiety do regularnych badań.

W ramach tegorocznego Pink October powstała strona internetowa z pakietem rzetelnych informacji i praktycznych wskazówek dotyczących profilaktyki i potrzebnych badań. Treści promujące profilaktykę przeciwnowotworową będę obecne na kilkuset nośnikach digitalowych w całej Polsce, a cykl wideo w mediach społecznościowych Fundacji będzie zachęcał kobiety do regularnych kontroli oraz dbania o zdrowie. W akcję zaangażowała się między innymi Barbara Kurdej-Szatan – ambasadorka Onkofundacji Alivia.

Źródło: inf pras

Rak trzustki należy do nowotworów, których wczesne rozpoznanie jest szczególnie trudne. Choroba początkowo może nie powodować wyraźnych dolegliwości, a pojawiające się objawy bywają nieswoiste. W rezultacie wielu pacjentów dowiaduje się o niej dopiero wtedy, gdy możliwości leczenia są już bardziej ograniczone. Dalsze postępowanie wymaga dokładnej oceny stopnia zaawansowania choroby, możliwości przeprowadzenia operacji oraz stanu zdrowia pacjenta. Każdy z tych elementów wpływa na wybór leczenia, dlatego tak ważne są jasne, aktualne zalecenia, które pomagają zespołom medycznym podejmować decyzje na kolejnych etapach opieki.

Międzynarodowe zalecenia dostosowane do polskich realiów

Zespół polskich ekspertów pod kierownictwem prof. Lucjana Wyrwicza, zakończył prace nad opracowaniem wytycznych diagnostyczno-terapeutycznych National Comprehensive Cancer Network (NCCN) w zakresie raka trzustki. Opracowanie stanowi adaptację amerykańskich rekomendacji do realiów polskiego systemu ochrony zdrowia, uwzględniając krajowe uwarunkowania organizacyjne, dostępność technologii oraz zasady finansowania świadczeń. Dokument jest efektem wielomiesięcznej pracy interdyscyplinarnego zespołu ekspertów, realizowanej w ścisłej współpracy ze stroną amerykańską. Priorytetem było zachowanie zgodności z międzynarodowymi standardami przy jednoczesnym zapewnieniu użyteczności dokumentu w codziennej praktyce klinicznej w Polsce.

Proces opracowania dokumentu prowadzony był także z udziałem Krajowego Ośrodka Monitorującego (KOM), funkcjonującego w strukturach NIO-PIB i odpowiedzialnego za koordynację prac nad wytycznymi zgodnie z przepisami ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej. Zgodnie z obowiązującą procedurą, opracowane dokumenty przekazywane są do Krajowej Rady Onkologicznej, która opiniuje je i przedstawia Ministrowi Zdrowia jako podstawę do wydania lub aktualizacji kluczowych zaleceń w formie obwieszczenia.

W materiale uwzględniono:
•    najnowsze dane naukowe, 
•    aktualne warunki finansowania świadczeń ze środków publicznych, 

co pozwala na lepsze odzwierciedlenie rzeczywistych możliwości terapeutycznych dostępnych w Polsce.

Znaczenie wytycznych

Wytyczne diagnostyczno-terapeutyczne stanowią kluczowe narzędzie wspierające lekarzy w podejmowaniu decyzji klinicznych, umożliwiając prowadzenie terapii zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i obowiązującymi uwarunkowaniami systemowymi. 

Nowe wytyczne dostępne są na stronie Krajowego Ośrodka Monitorującego:

Czym są wytyczne NCCN

Wytyczne National Comprehensive Cancer Network (NCCN) to zestaw zaleceń klinicznych opracowywanych na podstawie wysokiej jakości dowodów naukowych oraz konsensusu międzynarodowego grona ekspertów. Celem jest zapewnienie pacjentom dostępu do skutecznej, bezpiecznej i kompleksowej opieki – od profilaktyki i diagnostyki, po leczenie i wsparcie.
Stanowią one istotne wsparcie dla wszystkich uczestników systemu ochrony zdrowia – lekarzy, pielęgniarek, farmaceutów, decydentów oraz samych pacjentów i ich rodzin. Proces ich tworzenia ma charakter ciągły i opiera się na systematycznej analizie najnowszych danych naukowych, co czyni je jednymi z najbardziej aktualnych i szczegółowych rekomendacji klinicznych w onkologii.

Ich implementacja w krajowym systemie ochrony zdrowia sprzyja zapewnieniu opieki wysokiej jakości – skutecznej, bezpiecznej i zorientowanej na potrzeby pacjenta.

Źródło: NIO

Wśród postulatów znalazły się m.in. stworzenie spójnej ścieżki pacjentki, skrócenie czasu diagnostyki i rozpoczęcia leczenia, monitorowanie jakości i efektywności opieki, zapewnienie dostępu do terapii zgodnych z aktualną wiedzą medyczną, koncentracja specjalistycznego leczenia w doświadczonych ośrodkach, poprawa dostępu do diagnostyki molekularnej oraz oznaczeń immunohistochemicznych czynników predykcyjnych, wzmocnienie roli koordynatorów oraz rozwój profilaktyki, edukacji i wsparcia pacjentek.

Raport z grudnia 2025 r. „Dogonić Europę – zdrowie kobiet w Polsce, perspektywa onkologiczna” pozwolił te postulaty skonfrontować z danymi i doświadczeniem klinicystów. Wskazał m.in. problemy z kompletnością diagnostyki, rozproszeniem chirurgii ginekologiczno-onkologicznej, wykorzystaniem danych do oceny jakości leczenia oraz niespójnością między coraz bardziej precyzyjnymi terapiami a dostępnością diagnostyki niezbędnej do właściwej kwalifikacji pacjentek. To właśnie do tych wyzwań Koalicja OnkoZdrowia Kobiet wraca dziś, stawiając pytanie o efekty zmian wprowadzanych w systemie.

KSO dostała nowe narzędzia. Teraz pytanie, jak zmierzymy jakość

Jedna z rekomendacji raportu „Dogonić Europę” dotyczyła odejścia od prostego liczenia wykonanych świadczeń na rzecz rzeczywistego monitorowania jakości opieki. Koalicja postulowała m.in., aby dane pozwalały ocenić kompletność diagnostyki oraz wykonanie kluczowych etapów ścieżki pacjenta.

W tym obszarze od publikacji raportu zaszła konkretna zmiana legislacyjna. Nowelizacja ustawy o Krajowej Sieci Onkologicznej z 3 lipca 2026 r., obowiązująca od 11 sierpnia, wprowadziła do ustawy m.in. definicję ciągłości opieki onkologicznej oraz pojęcie kluczowych wskaźników jakości opieki onkologicznej. Sama ustawa o KSO przewiduje natomiast analizowanie danych dotyczących realizacji zaleceń klinicznych, wskaźników jakości i ścieżek pacjenta przez Krajowy Ośrodek Monitorujący.

– Krajowa Sieć Onkologiczna ma porządkować ścieżkę pacjenta i zapewniać ciągłość opieki. Kluczowe jest teraz, aby rozwiązania zapisane w ustawie – w tym koordynacja i wskaźniki jakości – były widoczne w codziennej praktyce. Dla pacjentki oznacza to przede wszystkim sprawniejsze przechodzenie między kolejnymi etapami diagnostyki i leczenia oraz mniejsze ryzyko zagubienia w systemie – mówi dr n. o zdr. Michał Chrobot, dyrektor Departamentu Opieki Koordynowanej w Ministerstwie Zdrowia.

– Wprowadzenie kluczowych wskaźników jakości do Krajowej Sieci Onkologicznej jest potrzebnym krokiem, ale najważniejsze będzie teraz to, co rzeczywiście zaczniemy mierzyć. Nie wystarczy wiedzieć, ile wykonano badań czy procedur. Powinniśmy móc ocenić kompletność i czas diagnostyki, zgodność postępowania ze standardem oraz wyniki leczenia. Dopiero takie dane pozwolą porównywać jakość opieki, wychwytywać różnice pomiędzy ośrodkami i poprawiać te elementy ścieżki pacjenta, które nie działają. Temu m.in. ma służyć eDILO – mówi prof. Piotr Rutkowski, kierownik Kliniki Nowotworów Tkanek Miękkich, Kości i Czerniaków Narodowego Instytutu Onkologii.

To jest też istotna zmiana względem debaty sprzed roku: pytanie nie brzmi już wyłącznie, czy system powinien monitorować jakość, ale czy nowe narzędzia KSO pozwolą robić to w sposób użyteczny klinicznie.

Rak jajnika: referencyjność nie może kończyć się na nazwie ośrodka

Drugim z kluczowych postulatów Koalicji była koncentracja leczenia zabiegowego w ośrodkach posiadających odpowiednie doświadczenie. Raport wskazywał na problem rozproszenia chirurgii raka jajnika i postulował, aby planowe operacje wykonywały stałe, wyspecjalizowane zespoły.
 Eksperci podkreślali, że liczba wykonywanych zabiegów znacząco różni się pomiędzy ośrodkami, a miejsce leczenia nie zawsze jest dostatecznie powiązane z doświadczeniem i kompetencjami zespołu, co może wpływać na jakość opieki nad pacjentem.

KSO z założenia wprowadza poziomy referencyjne i uzależnia kwalifikację ośrodków m.in. od personelu, możliwości diagnostyczno-terapeutycznych, liczby leczonych pacjentów oraz wykonywanych procedur. Tym samym system ma już instrumenty, które mogą wspierać większą koncentrację najbardziej złożonego leczenia. Kluczowe staje się ich praktyczne wykorzystanie.

– Referencyjność nie może oznaczać wyłącznie przypisania szpitalowi określonego poziomu
 w strukturze. W raku jajnika liczy się realne doświadczenie zespołu, odpowiednia kwalifikacja pacjentki, możliwość wykonania rozległego zabiegu i zapewnienie całego dalszego leczenia. KSO daje możliwość uporządkowania tego obszaru, ale jej skuteczność będziemy mogli ocenić dopiero wtedy, gdy pacjentka będzie rzeczywiście kierowana do ośrodka odpowiedniego do złożoności jej choroby, a jakość leczenia będzie mierzona – mówi prof. Radosław Mądry, kierownik Kliniki Ginekologii Onkologicznej Instytutu Onkologii Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, prezes Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej.

Nowoczesne leczenie wymaga nowoczesnej diagnostyki

Trzecim problemem jest rosnące znaczenie diagnostyki predykcyjnej. Już przy premierze raportu „Dogonić Europę” eksperci wskazywali, że decyzja o zastosowaniu coraz większej liczby terapii zależy od wyników badań immunohistochemicznych oraz molekularnych. W raporcie podkreślano znaczenie m.in. statusu HRD w raku jajnika, dMMR/pMMR w raku trzonu macicy czy ekspresji PD-L1 lub receptora FRα w platynoopornym raku jajnika.

To zmienia również sposób myślenia o dostępności leczenia. Refundacja leku nie rozwiązuje problemu, jeśli nie towarzyszy jej sprawnie zorganizowana, odpowiednio finansowana i terminowo wykonywana diagnostyka, umożliwiająca szybkie wyłonienie pacjentek kwalifikujących się do terapii. Dlatego jednym z pytań pozostaje to, czy w ciągu ostatniego roku diagnostyka zaczęła nadążać za coraz bardziej precyzyjnym leczeniem.

Szczególnie złożona pozostaje sytuacja w raku jajnika. Tu problem zaczyna się jeszcze przed rozpoznaniem choroby i nie kończy wraz z pierwszą linią terapii.

– W raku jajnika ogromne znaczenie ma cała droga pacjentki – od momentu pojawienia się pierwszych objawów, przez diagnostykę i kwalifikację do leczenia, aż po decyzje podejmowane przy nawrocie choroby. To nowotwór, który często długo daje niespecyficzne objawy, dlatego kluczowe jest sprawne przeprowadzenie pacjentki przez kolejne etapy diagnostyki i skierowanie jej do ośrodka, który ma doświadczenie w leczeniu tej choroby. Sytuacja staje się jeszcze bardziej złożona, gdy dochodzi do nawrotu i rozwoju platynooporności – obecnie potrzebujemy dla takich pacjentek nowych możliwości terapeutycznych dostosowanych do biologii nowotworu oraz aktualnej sytuacji klinicznej pacjentki – mówi prof. Anita Chudecka-Głaz, kierownik Kliniki Ginekologii Operacyjnej i Onkologii Ginekologicznej Dorosłych i Dziewcząt USK2 PUM w Szczecinie, konsultant wojewódzki i prezes elekt Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej.

Rak piersi: postęp trzeba mierzyć nie tylko liczbą refundowanych terapii

Rak piersi pozostaje obszarem, w którym w ostatnich latach nastąpił szczególnie duży postęp
 w dostępie do nowoczesnych terapii. Sam raport „Dogonić Europę” wskazywał jednak, że poprawa formalnego dostępu do leczenia nie zamyka dyskusji o jakości opieki. Standardy terapeutyczne zmieniają się szybko, dlatego Koalicja postulowała mechanizm dostosowania zakresu refundacji do aktualnych rekomendacji towarzystw naukowych.

Formalna dostępność określonych terapii nie oznacza jeszcze rzeczywistego dostępu do optymalnego leczenia. O jakości systemu decydują również wyniki leczenia, czas rozpoczęcia terapii, kompletność diagnostyki oraz równy dostęp niezależnie od miejsca zamieszkania.

– Rok temu przedstawiłyśmy dziesięć konkretnych rekomendacji. Dziś chcemy spojrzeć nie na deklaracje, ale na efekty. Czy pacjentka szybciej przechodzi przez diagnostykę? Czy wykonywane są badania potrzebne do wyboru leczenia? Czy trafia do ośrodka mającego odpowiednie doświadczenie? I czy potrafimy sprawdzić jakość tego leczenia? Dopiero odpowiedzi na te pytania pokażą nam, ile zrobiliśmy przez ostatni rok i czego nadal brakuje  – mówi Anna Kupiecka, prezes Fundacji OnkoCafe – Razem Lepiej, współzałożycielka Koalicji OnkoZdrowia Kobiet.

Koalicja OnkoZdrowia Kobiet wróciła do dziesięciu postulatów sformułowanych przy jej powołaniu, a następnie rozwiniętych w raporcie „Dogonić Europę – zdrowie kobiet w Polsce, perspektywa onkologiczna”. Stały się one punktem wyjścia do debaty eksperckiej w Narodowym Instytucie Onkologii, w której udział wzięli m.in. prof. Piotr Rutkowski, prof. Radosław Mądry, prof. Anita Chudecka-Głaz, dr Anna Dańska-Bidzińska, dr Katarzyna Pogoda i prof. Renata Duchnowska, a także przedstawiciele instytucji publicznych i organizacji pacjenckich. Wnioski
 z dyskusji zostaną wykorzystane do przygotowania zaktualizowanego raportu Koalicji, którego premiera planowana jest na grudzień.

Źródło: inf pras

– Nie wszystkie nowotwory udaje się wyleczyć nowymi terapiami, co nie oznacza, że nie ma postępu, bo ten jest ogromny. Onkologia rozwija się małymi krokami, ale one właśnie tworzą bardzo duży postęp. Zaczynałem swoją ścieżkę zawodową w drugiej połowie lat 70. ubiegłego wieku i od tego czasu odsetek wyleczeń jest co najmniej dwukrotnie wyższy – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria prof. dr hab. n. med. Jacek Jassem, kierownik Katedry i Kliniki Onkologii i Radioterapii Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego. – W tej chwili to jest ok. 60 proc., w momencie kiedy ja zaczynałem moją zawodową karierę było 25–30 proc.

Nowotwory złośliwe należą do najpoważniejszych wyzwań zdrowia publicznego w Polsce i są drugą najczęstszą przyczyną zgonów wśród dorosłych mieszkańców kraju. Każdego roku rozpoznaje się ponad 180 tys. nowych przypadków nowotworów złośliwych, a liczba zgonów przekracza 100 tys. rocznie. Wraz ze starzeniem się społeczeństwa oraz wydłużaniem długości życia prognozuje się dalszy wzrost liczby zachorowań onkologicznych w kolejnych dekadach – wskazuje raport CMKP „Wiedza, postawy i zachowania Polaków w zakresie profilaktyki onkologicznej”.

– Jest duża nadzieja, że ten postęp będzie kontynuowany, w związku z czym będzie coraz mniej nowotworów, wobec których jesteśmy bezradni – wskazuje prof. Jacek Jassem. – Niestety nadal są nowotwory, w których nie ma żadnej skutecznej terapii, oczywiście mówimy o chorobie rozsianej, bo we wczesnych stadiach zawsze mamy do czynienia z chirurgią czy radioterapią, która pozwala osiągnąć wyleczenie. Ale są nowotwory, które w stadium rozsiewu właściwie rokują beznadziejnie. Takim nowotworem jest np. rak trzustki, chociaż i tu pojawiło się światełko w tunelu. Na tegorocznym Kongresie Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej pokazano lek celowany, który działa również w tym nowotworze.

Jak wskazuje Ministerstwo Zdrowia, do głównych metod leczenia nowotworów należą chirurgia, chemioterapia, radioterapia, immunoterapia, terapia celowana, leczenie hormonalne, przeszczep komórek macierzystych oraz opieka paliatywna. Rodzaj leczenia zależy od typu i stadium nowotworu oraz ogólnego stanu zdrowia. Prof. dr hab. Jacek Jassem wskazuje, że nie wszystkie opcje terapeutyczne, które były rozwijane w ostatnich latach, okazywały się skuteczne.

– Jednym z rozczarowań jest eskalowanie dawki leków cytotoksycznych, czyli chemioterapii. Wydawało się, że w ten sposób można będzie pokonać barierę oporności nowotworów, ale to się nie udało z wielu powodów. Drugim rozczarowaniem są tzw. terapie antyangiogenne. Nowotwór szybko rośnie i potrzebuje własnego unaczynienia, a te leki hamują powstawanie naczyń krwionośnych. Wydawało się, że to proste działanie – aczkolwiek jego mechanizm jest bardzo skomplikowany – pozwoli, mówiąc kolokwialnie, zagłodzić nowotwór. Bardzo wiele było nadziei z tym związanych. Pierwsze doniesienia, badania na zwierzętach i doświadczenia na ludziach były bardzo zachęcające, ale właściwie ta metoda przestała się rozwijać. Leki antyangiogenne są nadal stosowane, ale nie przyniosły tak dużego postępu, jakiego się spodziewaliśmy – mówi profesor z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego.

Wśród obszarów, które nie przyniosły dotąd oczekiwanego przełomu, wymienia również terapie genowe i szczepionki przeciwnowotworowe. Oba te obszary są jednak intensywnie rozwijane w medycynie.

– Szczepionki świetnie działają w zapobieganiu chorobom zakaźnym. Nowotwór jest antygenowo różny od zdrowych komórek, więc można było się spodziewać, że podobny mechanizm zostanie tu uruchomiony. Jednak według mojej wiedzy weszła do użycia jedna szczepionka przeciwnowotworowa, która zresztą też nie jest stosowana, ponieważ dotyczyła raka gruczołu krokowego, gdzie pojawiły się skuteczniejsze, tańsze i mniej toksyczne leki. Ale szczepionki nowotworowe to jest też obszar bardzo intensywnie badany i mam nadzieję, że kiedyś usłyszymy o lekach w ten sposób działających, które wejdą do praktyki klinicznej – mówi prof. Jacek Jassem.

W tegorocznej edycji raportu „Diagnoza zmian w opiece onkologicznej i hematologicznej 2025”, przygotowanej przez zespół All.Can Polska przy udziale szerokiego grona ekspertów, wskazano, że system opieki onkologicznej zmaga się z opóźnieniami w diagnostyce, brakami kadrowymi i niedofinansowaniem procedur, które hamują pełne wykorzystanie potencjału nowych terapii. Rok 2025 przyniósł istotne ulepszenia: poszerzono katalog refundowanych badań, zaplanowano inwestycje w sprzęt, dopracowano koncepcje organizacyjne Lung Cancer Units, czyli ośrodków wyspecjalizowanych w leczeniu raka płuca. Wśród najpilniejszych wyzwań eksperci wymieniają potrzebę szybszej diagnostyki, dostępu do pełnego profilowania genomowego każdego pacjenta, odnowę systemu akredytacji laboratoriów oraz wyszkolenia nowego pokolenia diagnostów.

Źródło: Newseria

Elektroniczna karta DiLO ma być czymś więcej niż cyfrową wersją dokumentu, który od lat otwiera pacjentowi szybką ścieżkę onkologiczną. Jej zadaniem jest gromadzenie i udostępnianie aktualnych informacji o przebiegu opieki onkologicznej, tak aby zarówno pacjent, jak i uprawnieni pracownicy medyczni mogli sprawdzić, na jakim etapie diagnostyki lub leczenia znajduje się chory. W systemie mają być dostępne także dane kontaktowe do koordynatora opieki.

To ważna zmiana z punktu widzenia organizacji leczenia. Jednym z największych problemów opieki onkologicznej pozostaje bowiem nie tylko samo oczekiwanie na świadczenia, ale również przepływ informacji pomiędzy kolejnymi etapami ścieżki pacjenta. Diagnostyka, konsylium, leczenie operacyjne, radioterapia, leczenie systemowe czy kontrola po terapii często odbywają się w różnych jednostkach. Elektroniczna karta ma umożliwić śledzenie tego procesu w jednym miejscu i ograniczyć sytuacje, w których pacjent sam staje się głównym nośnikiem informacji pomiędzy placówkami.

Ministerstwo Zdrowia zdecydowało jednak, że eDiLO będzie uruchamiane stopniowo. Od 11 sierpnia do 30 września dostęp do nowej aplikacji otrzymają placówki SOLO III, które pełnią jednocześnie funkcję Wojewódzkich Ośrodków Monitorujących. Dopiero od 1 października system zostanie udostępniony pozostałym podmiotom zakwalifikowanym do Krajowej Sieci Onkologicznej jako SOLO I, SOLO II i SOLO III, Ośrodkom Kooperacyjnym oraz innym podmiotom uprawnionym do wystawiania karty DiLO, w tym lekarzom POZ i lekarzom realizującym programy zdrowotne.

Resort tłumaczy etapowe wdrożenie przede wszystkim bezpieczeństwem pacjentów i znacznie większym zakresem danych, które będą przekazywane do nowej aplikacji. Pierwsze tygodnie mają pozwolić sprawdzić działanie systemu w warunkach produkcyjnych. Wojewódzkie Ośrodki Monitorujące mają w tym czasie zdobyć doświadczenie, które później wykorzystają podczas wspierania i szkolenia innych placówek.

To rozwiązanie pokazuje, że wprowadzenie eDiLO nie jest wyłącznie zmianą formularza. W praktyce oznacza konieczność integracji systemu centralnego z informatycznymi systemami szpitalnymi, przygotowania personelu oraz zapewnienia poprawnego i regularnego zasilania karty danymi. Dopiero wtedy cyfryzacja może rzeczywiście poprawić koordynację, a nie stać się kolejnym obowiązkiem administracyjnym.

Dlatego ustawodawca przewidział okres przejściowy. Placówki, które nie zakończyły pełnej integracji eDiLO z wewnętrznymi systemami HIS, będą mogły do 31 grudnia 2026 roku wystawiać i prowadzić karty na dotychczasowych zasadach w aplikacji AP-DILO udostępnianej przez NFZ.

Wyjątek obejmie również część pacjentów onkologicznych. Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że od 11 sierpnia do końca 2026 roku karty dla pacjentów poniżej 18. roku życia oraz chorych z nowotworami hematoonkologicznymi będą nadal obsługiwane w dotychczasowym systemie AP-DILO. Ma to związek m.in. z trwającymi pracami nad standardem organizacji opieki hematologicznej w Polsce.

Z punktu widzenia pacjenta najważniejsza będzie jednak odpowiedź na pytanie, czy nowy system rzeczywiście ułatwi przechodzenie przez kolejne etapy leczenia. Sama elektroniczna karta nie skróci kolejek i nie zastąpi koordynatora, ale może ograniczyć chaos informacyjny, jeśli wszystkie placówki będą regularnie i prawidłowo uzupełniały dane.

To właśnie tutaj pojawia się największe wyzwanie. Cyfryzacja opieki onkologicznej ma sens tylko wtedy, gdy informacje są kompletne, aktualne i dostępne dla wszystkich uprawnionych uczestników procesu. Jeśli eDiLO będzie rzeczywiście odzwierciedlać aktualny etap diagnostyki i leczenia, może stać się jednym z najważniejszych narzędzi Krajowej Sieci Onkologicznej. Jeżeli natomiast pozostanie jedynie dodatkową aplikacją funkcjonującą obok lokalnych systemów szpitalnych, jej potencjał będzie znacznie mniejszy.

11 sierpnia nie jest więc końcem wdrożenia, ale jego początkiem. Najbliższe miesiące pokażą, czy nowa karta stanie się realnym narzędziem koordynacji leczenia, czy przede wszystkim kolejnym etapem technicznej cyfryzacji dokumentacji medycznej.

Źródło: Gov.pl

Jakie zmiany w KSO

Do udziału w konferencji zaproszono przedstawicieli wszystkich mazowieckich Specjalistycznych Ośrodków Leczenia Onkologicznego – SOLO I, SOLO II i SOLO III. Celem wydarzenia było przygotowanie placówek do wdrażania nowych rozwiązań organizacyjnych i informatycznych oraz omówienie ich wpływu na codzienną pracę ośrodków, koordynatorów opieki onkologicznej i zespołów zajmujących się obsługą pacjentów.

– Nowelizacja nie zmienia podstawowej idei Krajowej Sieci Onkologicznej, lecz doprecyzowuje i porządkuje rozwiązania, które mają usprawnić jej funkcjonowanie. Chodzi przede wszystkim o lepszą koordynację ścieżki pacjenta, wykorzystanie danych do oceny jakości opieki oraz wdrożenie narzędzi cyfrowych, w tym karty e-DiLO – podkreśla prof. Mariusz Bidziński, Pełnomocnik Dyrektora NIO-PIB ds. wdrożenia Krajowej Sieci Onkologicznej, kierujący mazowieckim Wojewódzkim Ośrodkiem Monitorującym.

Ustawa z 3 lipca 2026 r. porządkuje zasady funkcjonowania KSO, ogranicza część obowiązków administracyjnych placówek, doprecyzowuje rolę koordynatora opieki onkologicznej oraz wzmacnia znaczenie ciągłości opieki nad pacjentem. Okres, na podstawie którego weryfikowane jest spełnianie przez placówki wymagań KSO, został wydłużony z dwóch do czterech lat. Podmiot, który nie osiągnie wymaganych wartości kluczowych wskaźników jakości, będzie zobowiązany do opracowania planu naprawczego. Brak wymaganej poprawy może ostatecznie prowadzić do usunięcia placówki z wykazu ośrodków KSO.

e-DiLO na ostatniej prostej

Jednym z najważniejszych tematów konferencji była elektroniczna karta diagnostyki i leczenia onkologicznego e-DiLO. Do 31 grudnia 2026 r. papierowa wersja karty DiLO może być wystawiana i prowadzona na dotychczasowych zasadach. Od 1 stycznia 2027 r. będzie funkcjonowała jako elektroniczna dokumentacja medyczna obsługiwana w centralnym systemie teleinformatycznym. Dane z niezakończonych kart zostaną przeniesione do nowego systemu przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

e-DiLO ma uporządkować informacje dotyczące całego procesu diagnostyki i leczenia – od podejrzenia nowotworu, poprzez badania i ustalenie planu terapii, aż po monitorowanie pacjenta po zakończeniu leczenia. Dostęp do aktualnych danych będzie możliwy także wtedy, gdy kolejne etapy opieki realizowane są w różnych placówkach. Pacjent otrzyma dostęp do swojej karty przez Internetowe Konto Pacjenta i aplikację mojeIKP. Rozwiązanie ma ograniczyć ryzyko zagubienia dokumentacji, zmniejszyć liczbę powtarzanych czynności i usprawnić współpracę między ośrodkami.

Podczas konferencji praktyczne założenia systemu e-DiLO przedstawił Andrzej Sarnowski, Dyrektor Pionu Rozwoju Systemu Informacji Medycznej i Wdrożeń w Centrum e-Zdrowia. W spotkaniu uczestniczyli także przedstawiciele dostawców systemów informatycznych wykorzystywanych przez placówki medyczne. Omówiono sposób dostosowania lokalnego oprogramowania do nowych wymagań i integracji z rozwiązaniami centralnymi.

Wdrażaniu e-DiLO będą towarzyszyły inne centralne rozwiązania cyfrowe, w tym e-rejestracja. Mają one ułatwić przepływ informacji i organizację opieki także w sytuacji, gdy pacjent korzysta z diagnostyki i leczenia w kilku różnych ośrodkach lub poza województwem, w którym mieszka.

WOM będzie szkolił cyklicznie

Konferencja była początkiem cyklu regularnych działań edukacyjnych Mazowiecki Wojewódzki Ośrodek Monitorujący planuje organizowanie szkoleń dla placówek KSO raz w miesiącu. We współpracy z dostawcami systemów informatycznych przygotowane zostaną również materiały edukacyjne online, w tym instruktażowe filmy pokazujące praktyczną obsługę nowych narzędzi – mówi prof. Bidziński

Narodowy Instytut Onkologii w Warszawie pełni funkcję Wojewódzkiego Ośrodka Monitorującego dla województwa mazowieckiego. Do jego zadań należy m.in. współpraca z ośrodkami KSO, analiza jakości opieki onkologicznej, organizowanie szkoleń oraz wspieranie placówek i koordynatorów we wdrażaniu jednolitych standardów postępowania.

źródło: NIO-PIB

Resort zdrowia poinformował, że stanowisko dyrektora Departamentu Opieki Koordynowanej objął dr Michał Chrobot. Zastąpił Agnieszkę Molendę-Wiśniewską, która kierowała departamentem odpowiedzialnym za jeden z najbardziej strategicznych obszarów funkcjonowania współczesnej ochrony zdrowia.

Nowy dyrektor łączy wykształcenie medyczne, prawnicze i ekonomiczne. Jest doktorem nauk o zdrowiu w zakresie zdrowia publicznego, magistrem prawa oraz ekonomii. Od lat zajmuje się zagadnieniami finansowania ochrony zdrowia, kontraktowania świadczeń z Narodowym Funduszem Zdrowia, rozliczania świadczeń oraz zarządzania podmiotami leczniczymi. Jest również prezesem Zarządu Polskiego Towarzystwa Koderów Medycznych oraz członkiem Stowarzyszenia Menedżerów Ochrony Zdrowia i Polskiego Towarzystwa Zdrowia Publicznego.

Zakres odpowiedzialności Departamentu Opieki Koordynowanej należy dziś do najważniejszych w strukturze Ministerstwa Zdrowia. To właśnie ta jednostka przygotowuje i wdraża rozwiązania dotyczące organizacji opieki koordynowanej, szczególnie w onkologii i kardiologii. Odpowiada również za koordynację wieloletnich programów zdrowotnych, obsługę Krajowej Rady Onkologicznej oraz Krajowej Rady do spraw Kardiologii, prowadzenie rejestrów medycznych, a także nadzór nad realizacją projektów finansowanych ze środków krajowych i europejskich.

Znaczenie departamentu jeszcze wzrosło wraz z realizacją reform zapisanych w Krajowym Planie Odbudowy. To właśnie w tym obszarze rozwijane są rozwiązania mające poprawić ciągłość opieki nad pacjentami, zwiększyć wykorzystanie nowoczesnych technologii medycznych oraz usprawnić współpracę pomiędzy poszczególnymi poziomami systemu ochrony zdrowia. Departament współpracuje również z Agencją Badań Medycznych oraz instytutami badawczymi przy wdrażaniu innowacyjnych rozwiązań.

Objęcie stanowiska przez osobę specjalizującą się w finansowaniu świadczeń i organizacji systemu może mieć znaczenie zwłaszcza w okresie intensywnych zmian organizacyjnych. W najbliższych miesiącach jednym z największych wyzwań pozostanie dalsze rozwijanie modeli opieki koordynowanej oraz zapewnienie ich skutecznego funkcjonowania w praktyce, zarówno w onkologii i kardiologii, jak i w kolejnych obszarach ochrony zdrowia.

Przed nowym dyrektorem stoi zatem nie tylko zadanie kontynuowania rozpoczętych reform, ale również koordynowania projektów, które będą miały bezpośredni wpływ na organizację leczenia milionów pacjentów oraz sposób funkcjonowania placówek medycznych w najbliższych latach.

Źródło: MZ

Krajowa Sieć Onkologiczna jest jednym z najważniejszych elementów Narodowej Strategii Onkologicznej na lata 2020–2030, której budżet wynosi ponad 5,2 mld zł. Jej celem jest zapewnienie wszystkim pacjentom z chorobami nowotworowymi dostępu do opieki o jednakowych standardach jakości, niezależnie od miejsca zamieszkania czy ośrodka prowadzącego leczenie.

Podpisana przez prezydenta nowelizacja nie zmienia fundamentów systemu, ale wprowadza rozwiązania, które mają ułatwić funkcjonowanie zarówno pacjentom, jak i placówkom medycznym.

Koniec papierowej karty DiLO

Najbardziej widoczną zmianą będzie całkowita elektronizacja Karty Diagnostyki i Leczenia Onkologicznego (DiLO). Zgodnie z nowymi przepisami do końca 2026 roku papierowa karta zostanie zastąpiona jej elektronicznym odpowiednikiem.

To rozwiązanie ma usprawnić przepływ informacji pomiędzy placówkami, ograniczyć powielanie dokumentacji oraz ułatwić monitorowanie całego procesu leczenia. Dzięki cyfrowej karcie lekarze będą mogli szybciej uzyskać dostęp do informacji o przebiegu diagnostyki i terapii, a pacjent nie będzie musiał wielokrotnie dostarczać tej samej dokumentacji.

Elektroniczna karta ma również stanowić ważny element dalszej cyfryzacji polskiej onkologii i umożliwić lepszą analizę jakości udzielanych świadczeń.

Mniej obowiązków administracyjnych

Nowelizacja odpowiada także na postulaty zgłaszane przez szpitale od początku wdrażania Krajowej Sieci Onkologicznej.

Placówki nie będą już zobowiązane do prowadzenia odrębnych infolinii onkologicznych. Ich funkcję przejmie centralna infolinia Narodowego Funduszu Zdrowia, co ma ograniczyć koszty organizacyjne oraz ujednolicić sposób udzielania informacji pacjentom.

Zmniejszenie liczby obowiązków administracyjnych ma pozwolić personelowi medycznemu skoncentrować się na leczeniu zamiast na obsłudze dodatkowych procedur.

Koordynator jeszcze ważniejszy

Nowelizacja doprecyzowuje również rolę koordynatora opieki onkologicznej. To właśnie koordynator ma prowadzić chorego przez kolejne etapy diagnostyki, leczenia i kontroli po zakończeniu terapii, pomagając w organizacji badań, wizyt i kontaktów pomiędzy poszczególnymi specjalistami.

Od początku tworzenia KSO eksperci podkreślali, że sprawna koordynacja jest jednym z najważniejszych elementów wpływających zarówno na komfort pacjentów, jak i efektywność leczenia.

Prezydent: potrzebne są kolejne zmiany

Podpisując ustawę, prezydent Karol Nawrocki zwrócił uwagę, że nowelizacja rozwiązuje jedynie część problemów polskiej onkologii.

– Chorzy na nowotwory nie potrzebują kolejnych formularzy, dublujących się infolinii ani administracyjnego chaosu. Potrzebują szybkiej diagnozy, sprawnej informacji i skutecznego leczenia. Dlatego popieram ograniczenie zbędnej biurokracji, rozwój elektronicznej karty pacjenta oraz umożliwienie szpitalom sprawniejszego organizowania konsyliów – podkreślił w opublikowanym oświadczeniu.

Jednocześnie zaznaczył, że podpisana ustawa jest jedynie początkiem zmian.

Cyfryzacja nie zastąpi organizacji

Specjaliści zajmujący się organizacją opieki onkologicznej od lat wskazują, że cyfryzacja jest niezbędnym elementem modernizacji systemu, ale sama nie rozwiąże problemów pacjentów.

Największym wyzwaniem pozostaje skrócenie czasu od podejrzenia nowotworu do rozpoczęcia leczenia, poprawa dostępności badań diagnostycznych oraz zapewnienie rzeczywiście skoordynowanej opieki pomiędzy ośrodkami.

Elektroniczna karta DiLO może znacząco usprawnić przepływ informacji, jednak tylko wtedy, gdy wszystkie podmioty uczestniczące w leczeniu będą korzystały z jednolitych narzędzi cyfrowych, a dane będą wykorzystywane do monitorowania jakości opieki i eliminowania opóźnień.

Reforma oceniana ostrożnie optymistycznie

Podpisana nowelizacja jest odbierana jako praktyczna korekta przepisów, które w pierwszym okresie funkcjonowania Krajowej Sieci Onkologicznej okazały się zbyt obciążające administracyjnie.

Elektronizacja dokumentacji, ograniczenie zbędnych obowiązków oraz wzmocnienie roli koordynatora mogą przełożyć się na sprawniejsze funkcjonowanie systemu. Jednocześnie powodzenie reformy będzie zależało od konsekwentnego wdrażania nowych rozwiązań oraz ich wpływu na najważniejszy wskaźnik z perspektywy pacjenta, czas od rozpoznania nowotworu do rozpoczęcia skutecznego leczenia.

Źródło: Prezydent.pl

Foto: Prezydent.pl