Szacuje się, że zbyt wysoki poziom cholesterolu dotyka aż 70% Polaków, a powikłania miażdżycy pozostają jedną z głównych przyczyn zgonów i niesprawności. Utrzymywanie odpowiedniego poziomu cholesterolu LDL może istotnie zmniejszać ryzyko incydentów sercowo-naczyniowych nawet o 55%. Polska wciąż mierzy się jednak z wysokim obciążeniem chorobami sercowo-naczyniowymi, dlatego tak ważne są: profilaktyka, diagnostyka, skuteczne leczenie i konsekwentna edukacja pacjentów. Zawał serca co roku zabiera życie 80 tys. osób, udar niedokrwienny 74 tys. osób, a choroby tętnic obwodowych dotykają co 5-7 pacjenta.

Jak wynika z danych Komisji Europejskiej choroby sercowo-naczyniowe pozostają jedną z głównych przyczyn zgonów w UE (około 2 mln) i generują bardzo wysokie koszty społeczne (przekraczające 282 mld euro). Europa Środkowo-Wschodnia wciąż pozostaje w tyle pod względem profilaktyki i leczenia tych schorzeń. Kluczem do poprawy sytuacji jest szeroka współpraca międzynarodowa, a ważnym krokiem w tym kierunku był Lublin Prevention in Cardiovascular Disease Summit 2026, który odbył się 29 stycznia w Lublinie.

Podczas szczytu klinicyści, badacze i decydenci z całej Europy, wraz z przedstawicielami instytucji europejskich oraz polskiego Ministerstwa Zdrowia, wymieniali doświadczenia i dyskutowali nad skutecznymi strategiami profilaktyki chorób sercowo-naczyniowych. Zwieńczeniem spotkania było podpisanie Memorandum of Understanding (MoU) przez prawie 50 uniwersytetów, szpitali, fundacji i towarzystw naukowych, zobowiązujących się do wspólnych działań na rzecz prewencji.

 

– Spotkanie w Lublinie było przestrzenią do rozmów o praktycznych rozwiązaniach, które realnie mogą poprawić sytuację pacjentów w Polsce. Dyskutowaliśmy o zmianach systemowych, wymienialiśmy się dobrymi praktykami oraz analizowaliśmy, jak adaptować sprawdzone rozwiązania z innych krajów. Ważnym elementem była także współpraca na rzecz rozwoju nauki i innowacji poprzez wspólne granty i bazy danych. Konsekwencją podpisanej umowy jest powołanie Central European Prevention Initiative (CEPI) Alliance, która umożliwi praktyczną implementacje prac Europejskiego Programu dla Prewencji (EPP) – mówi prof. Maciej Banach, prezes Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego i założyciel Koalicji „Liga Walki z Cholesterolem”.

 

 

W marcu zostaną opublikowane nowe wytyczne Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego, przygotowane we współpracy z 14 towarzystwami naukowymi. Dokument kompleksowo podchodzi do problemu zaburzeń lipidowych i podkreśla, że skuteczna opieka nad pacjentami z podwyższonym cholesterolem wymaga współpracy wielu specjalności, nie tylko kardiologów, ale także m.in. neurologów, chirurgów naczyniowych, onkologów i hepatologów. Wytyczne akcentują też rolę pacjenta w zakresie zdrowej diety i regularnej aktywności fizycznej oraz wskazują trzy równorzędne cele diagnostyczne: cholesterol LDL, nie-HDL oraz apolipoproteinę B.

 

– Nowe wytyczne po raz pierwszy kładą nacisk na konkretny, namacalny wskaźnik w zakresie aktywności fizycznej, czyli codzienną liczbę kroków. Przełomowe jest także szerokie zaangażowanie specjalistów z różnych dziedzin medycyny, którzy wspólnie dbają o kompleksową opiekę nad pacjentem – dodaje prof. Maciej Banach.

 

 

Pacjenci z podwyższonym poziomem cholesterolu to codzienność w praktyce lekarzy POZ, którzy często opiekują się osobami z wielochorobowością. W takiej sytuacji kluczowe jest systematyczne monitorowanie istotnych parametrów: ciśnienia tętniczego, profilu lipidowego, stężenia glukozy oraz wskaźnika BMI. Ze względu na obciążenie lekarzy rodzinnych, ważne jest także zaangażowanie całego zespołu POZ w budowanie świadomości pacjenta i wspieranie go w przestrzeganiu zaleceń.

 

– W systemie opieki zdrowotnej gabinet lekarza rodzinnego powinien być naturalnym miejscem do postawienia pierwszej diagnozy i dalszego monitorowania. To także miejsce regularnych badań kontrolnych i w razie potrzeby, kierowania do specjalisty. POZ pełni też kluczową rolę w promowaniu prewencji i programów profilaktycznych, co bywa wyzwaniem ze względu na obciążenie oraz ograniczony czas – zaznacza prof. Jacek Jóźwiak, prof. Uniwersytetu Opolskiego, specjalista medycyny rodzinnej i dziekan Wydziału Lekarskiego UO.

 

W opiece nad pacjentami z zaburzeniami lipidowymi kluczowe jest zaangażowanie interdyscyplinarnego zespołu. Obok lekarzy POZ i kardiologów istotną rolę odgrywają dietetycy, diagności laboratoryjni oraz farmaceuci. Odpowiednio dobrana dieta wpływa nie tylko na masę ciała, ale także na wskaźniki metaboliczne, takie jak glikemia, poziom trójglicerydów czy cholesterol LDL. Nowoczesna diagnostyka wspiera wypracowanie efektywnych standardów rozpoznania i monitorowania, a udział farmaceutów może ułatwiać kontynuację opieki poza gabinetem lekarskim.

 

Polskie Towarzystwo Lipidologiczne wraz ze swoimi sekcjami oraz Koalicja „Liga Walki z Cholesterolem” działają holistycznie – bo tylko zintegrowane działania zespołu specjalistów mogą przynieść realną poprawę zdrowia pacjentów i skuteczne zmniejszenie ryzyka sercowo-naczyniowego.

 

– Jako przewodnicząca Sekcji Młodych Lipidologów PTL doceniam współpracę  w interdyscyplinarnym gronie. Integrujemy różne specjalności, co sprzyja badaniom międzyośrodkowym i wspiera rozwój młodych naukowców. Dzięki temu możemy spojrzeć na lipidologię kompleksowo – podkreśla dr hab. Joanna Popiołek-Kalisz, kardiolog i dietetyk kliniczny, przewodnicząca Sekcji Młodych Lipidologów PTL.

 

– Diagnostyka zaburzeń lipidowych intensywnie się rozwija, co przekłada się na coraz skuteczniejszą opiekę nad pacjentami. Współpraca klinicystów z diagnostami oraz promocja wiedzy o tym, jak wykorzystywać badania profilu lipidowego w diagnostyce chorób sercowo-naczyniowych, sprzyja rozwojowi lipidologii – zaznacza dr n. med. Anna Tylutka, diagnosta laboratoryjny i przewodnicząca Sekcji Diagnostyki PTL.

 

Spotkanie z dziennikarzami było także okazją do zaprezentowania nowych sekcji Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego: Sekcji Dietetyki, prowadzonej przez dr n. med. i n. o zdr. Adriana Kwaśnego oraz Sekcji Opieki Farmaceutycznej, której przewodniczy mgr Michał Gackowski.

 

 

Powszechny dostęp do mediów to zarówno szansa, jak i wyzwanie w pozyskiwaniu rzetelnej wiedzy o zaburzeniach lipidowych. Z jednej strony ułatwia pacjentom samodzielne zdobywanie informacji, z drugiej zwiększa ryzyko kontaktu z treściami niezweryfikowanymi, a nawet szkodliwymi. W odpowiedzi na to wyzwanie Tomasz Łaszcz, pacjent i edukator, koordynator sekcji „Wysoki cholesterol – To Się Leczy”, rozwija inicjatywę wysokicholesterol.eu, która jest bazą wiedzy dla pacjentów, uzupełnioną o praktyczne narzędzia edukacyjne.

 

– Świadomy i wyedukowany pacjent to podstawa skutecznej opieki. Dlatego wspieramy rozwiązania tworzone przez pacjentów, którzy najlepiej rozumieją swoje potrzeby – podkreśla Marek Kustosz, prezes Fundacji To się Leczy. Fundacja planuje również w maju b.r. konferencję dedykowaną pacjentom, łączącą ekspercką wiedzę z praktycznymi warsztatami, wspierającymi redukcję ryzyka sercowo-naczyniowego.

 

 

Media to nie tylko nośnik informacji, ale także kluczowy partner w edukacji zdrowotnej. Podczas spotkania eksperci i dziennikarze rozmawiali o wyzwaniach komunikacji medycznej, narastającej dezinformacji oraz o tym, jak wspólnie zwiększać świadomość pacjentów. Okrągły stół był również przestrzenią do omówienia trzech pozostałych kluczowych wątków: współpracy międzynarodowej (Lublin Summit i MoU), nadchodzących wytycznych PTL oraz modelu interdyscyplinarnej opieki, w tym roli pacjentów w edukacji.

 

– Wierzę, że współpraca z mediami nie powinna ograniczać się do przekazywania doniesień naukowych. Zaprosiliśmy dziennikarzy do rozmów przy okrągłym stole, aby wspólnie wypracować standardy współpracy, które przede wszystkim będą służyć pacjentom. Chcemy, aby nasz głos był dla pacjentów zrozumiały i praktyczny – komentuje prof. Maciej Banach.

 

Wnioski ze spotkania zostaną udostępnione na stronie Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego i będą praktycznym narzędziem dla dziennikarzy, ekspertów oraz organizacji pacjenckich, wspierając rzetelną komunikację i działania edukacyjne w profilaktyce oraz leczeniu chorób sercowo-naczyniowych.

 

 

Serdecznie zapraszamy do podejmowania tematu zaburzeń lipidowych oraz do współpracy z ekspertami Koalicji „Liga Walki z Cholesterolem” i Polskiego Towarzystwa Lipidologicznego. Oferujemy wsparcie merytoryczne, komentarze eksperckie, rekomendacje źródeł oraz możliwość rozmów z przedstawicielami różnych specjalności (POZ, kardiologia, diagnostyka, dietetyka, farmacja, środowiska pacjentów).