Jak wynika z raportu „The Prevalance of Dementia in Europe 2025” przygotowanego przez organizację Alzheimer Europe, w krajach Europy (UE plus 12 państw regionu) żyje ponad 12 mln osób, które chorują na demencję. Wraz z postępowaniem procesu starzenia się społeczeństw, liczba Europejczyków cierpiących na tę chorobę ma wzrastać – według prognoz w 2050 r. sięgnie ona blisko 20 mln. Istotną rolę w przeciwdziałaniu chorobom otępiennym odgrywa zdrowy tryb życia – regularna aktywność fizyczna, rezygnacja z używek, stymulacja umysłowa oraz odpowiednia dieta. We właściwym doborze składników odżywczych pomaga opracowany przez polską firmę Masdiag innowacyjny test, który pozwala oszacować ryzyko wystąpienia demencji oraz podjąć odpowiednie działania mające na celu przeciwdziałanie tej chorobie.

Prewencja przede wszystkim

Założone w 2013 r. laboratorium Masdiag łączy działalność komercyjną w dziedzinie diagnostyki medycznej z badaniami naukowymi. Opracowane przez firmę badanie „Kropla dla pamięci” polega na analizie trzech biomarkerów – homocysteiny, witaminy D oraz kwasów omega. Każdy z nich ma istotny wpływ na funkcjonowanie mózgu, a długotrwały niedobór lub nadmiar któregoś z elementów mogą zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia demencji. Odpowiednio wczesna diagnoza daje z kolei szansę na podjęcie działań profilaktycznych, takich jak zmiana diety czy sumplementacja.

 – Sprawność umysłu stanowi jeden z filarów samodzielnego, sprawnego funkcjonowania w codziennym życiu. Jest to szczególnie istotne w przypadku osób starszych, które są szczególnie narażone na ryzyko wystąpienia chorób takich jak demencja czy Alzheimer. Wierzymy, że rozwiązania takie jak „Kropla dla pamięci” stanowią istotne wsparcie procesu profilaktyki i pozwalają na podjęcie działań pozwalających zachować komfort życia w każdym wieku – mówi Tomasz Bieńkowski, prezes zarządu MS Ekspert.

PARP wspiera profilaktykę

Aby ułatwić pacjentom działania ukierunkowane na przeciwdziałanie demencji, Masdiag rozpoczął prace nad nową odsłoną testu. Projekt, który uzyskał wsparcie Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości, ma umożliwić proste pobieranie próbki metodą tzw. suchej kropli. Polega ona na pozyskiwaniu z palca krwi włośniczkowej, która następnie jest nakładana na specjalną bibułę filtracyjną. W efekcie powstaje wysoce stabilny materiał, który można w łatwy sposób dostarczyć do laboratorium. Umożliwia on dokładne określenie poziomów trzech wspomnianych biomarkerów, co z kolei pozwala na dokładne zaplanowanie diety i suplementacji ukierunkowanej na zmniejszenie ryzyka wystąpienia demencji. Wysokość dofinansowania PARP dla projektu w ramach działania „Ścieżka SMART – nabór projektów B+R” wyniosło ponad 3 mln zł. Agencja przygotowała także film promocyjny, przedstawiający zalety testu tworzonego przez Masdiag.

– Wsparcie, jakie otrzymaliśmy w ramach Ścieżki SMART, było dla nas bardzo istotne w kontekście przyspieszenia procedur i ułatwienia wprowadzenia innowacji na rynek. Inwestycje w badania i rozwój stanowią około 40 proc. kosztów naszej działalności, a środki, jakie uzyskaliśmy, pozwoliły nam sfinansować część prac prowadzonych w ramach projektu i realnie odciążyło budżet firmy. Nie bez znaczenia było także zaangażowanie Agencji w działania marketingowe. Przygotowany przez PARP materiał promocyjny wzmacnia rozpoznawalność marki oraz naszego produktu i pomaga dotrzeć do nowych odbiorców – podkreśla Tomasz Bieńkowski.

Ścieżka SMART jako katalizator rozwoju

Realizowany w ramach Funduszy Europejskich dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) program „Ścieżka SMART” wspiera firmy w rozwijaniu innowacji poprzez finansowanie projektów badawczo-rozwojowych oraz działań wspierających. Budżet obecnego naboru wynosi 700 mln zł.

O dotację mogą wnioskować firmy wpisane do KRS lub CEIDG, prowadzące działalność w Polsce. Minimalna wartość kosztów kwalifikowanych do prac B+R wynosi 3 mln zł, a dofinansowanie pokrywa do 50 proc. kosztów badań przemysłowych i 25 proc. eksperymentalnych prac rozwojowych. Nabór wniosków trwa do 31 marca 2026 roku.

Więcej informacji na temat Ściezki SMART znajduje się tutaj.

Źródło: Komunikat Prasowy

W Polsce na choroby otępienne cierpi już ponad pół miliona osób. W ciągu najbliższych 25 lat liczba ta może się niemal potroić – i to nie tylko z powodu starzenia się społeczeństwa, ale także dzięki lepszej diagnozie i wydłużającej się długości życia. Otępienie – najczęściej w przebiegu choroby Alzheimera – staje się jednym z największych wyzwań zdrowotnych, społecznych i ekonomicznych XXI wieku. Równocześnie nadal pozostaje tematem tabu, a osoby dotknięte chorobą i ich bliscy często pozostawieni są sami sobie.

Statystyki są alarmujące. Według danych Narodowego Funduszu Zdrowia z 2022 roku, ponad 350 tys. osób w Polsce miało zdiagnozowaną chorobę Alzheimera lub schorzenia pokrewne, a tylko w tym jednym roku odnotowano ponad 107 tys. nowych przypadków. Dodatkowo, dane z projektu PolSenior2 pokazują, że objawy otępienia występują u co szóstej osoby powyżej 60. roku życia. Największe ryzyko dotyczy kobiet i osób najstarszych – w grupie 90+ dotyczy to już ponad połowy populacji.

Wbrew stereotypom, otępienie nie dotyka wyłącznie seniorów. Diagnozowane są też osoby młodsze, aktywne zawodowo, często długo ukrywające objawy przed otoczeniem z powodu wstydu, lęku lub braku wiedzy.

– Pomimo rosnącej skali problemu, osoby z otępieniem wciąż spotykają się z niezrozumieniem, a nawet społeczną izolacją – podkreślono w uzasadnieniu do projektu uchwały Rady Ministrów. – Wiele osób rezygnuje z diagnozy w obawie przed stygmatyzacją, a pierwsze objawy często są bagatelizowane jako „zwykłe roztargnienie” czy „starcza skleroza”.

Na potrzebę stworzenia takiego programu od dawna wskazywali eksperci, organizacje pacjenckie, opiekunowie oraz Najwyższa Izba Kontroli. Polska – w przeciwieństwie do wielu krajów UE – nie miała dotąd publicznej polityki dotyczącej chorób otępiennych. Tymczasem WHO już w 2017 roku zaleciła wszystkim krajom członkowskim opracowanie strategii odpowiedzi na demencję do 2025 roku.

Teraz Polska może dołączyć do grona państw, które nie tylko dostrzegły wagę problemu, ale też przygotowały konkretne plany działania.

 

Projekt Krajowego Programu Działań wobec Chorób Otępiennych opiera się na siedmiu filarach:

1. Podnoszenie świadomości społecznej – walka ze stygmatyzacją i edukacja społeczeństwa;

2. Zmniejszanie ryzyka zachorowania – promocja aktywności fizycznej i intelektualnej, działania profilaktyczne;

3. Wsparcie wczesnej diagnostyki – wdrażanie narzędzi zwiększających wykrywalność otępienia;

4. Leczenie, opieka i wsparcie dla chorych – rozwój opieki dziennej i domowej, ochrona praw pacjentów;

5. Wsparcie dla opiekunów – m.in. wprowadzenie opieki wytchnieniowej i szkoleń dla opiekunów nieformalnych;

6. Budowanie systemów gromadzenia danych – lepsze monitorowanie zjawiska w skali kraju;

7. Badania naukowe i innowacje – rozwój terapii i technologii wspierających osoby z demencją.

To dokument kompleksowy, uwzględniający zarówno aspekt medyczny, jak i społeczny, a także konieczność współpracy między Ministerstwem Zdrowia a resortami rodziny, edukacji, cyfryzacji, samorządami i organizacjami społecznymi.

Jak podkreśla Ministerstwo Zdrowia, wiele działań już dziś jest podejmowanych – zarówno lokalnie, jak i przez NGO – ale brakuje im wspólnego mianownika, koordynacji i systemowego wsparcia. Krajowy Program ma to zmienić.

Jego celem nie jest tworzenie od zera całego systemu, ale uporządkowanie i rozwinięcie już istniejących działań, wypracowanie standardów, wzmocnienie międzysektorowej współpracy i lepsze wykorzystanie dostępnych środków finansowych.

Uwagi można przesyłać do 23 lipca 2025 r. poprzez ePUAP, system e-Doręczeń lub e-mail: dep-rz@mz.gov.pl. Formularz konsultacyjny oraz projekt programu są dostępne na stronie Ministerstwa Zdrowia.

Źródło: MZ