Czerwcowy kongres Amerykańskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej (American Society of Clinical Oncology) jest co roku największym i najbardziej prestiżowym na świecie wydarzeniem w dziedzinie onkologii. W tym roku zaprezentowano na nim m.in. aktualizację badania klinicznego o akronimie CROWN, które dotyczy specyficznej grupy chorych na zaawansowanego lub przerzutowego niedrobnokomórkowego (NDRP) raka płuca z rearanżacją genu ALK.

Jak przypomniał w rozmowie z PAP prof. Dariusz M. Kowalski, kierownik Oddziału Zachowawczego Kliniki Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej Narodowego Instytutu Onkologii w Warszawie, sekretarz generalny Polskiej Grupy Raka Płuca, w badaniu rozpoczętym siedem lat temu nieleczonych wcześniej pacjentów przydzielono losowo albo do grupy, która otrzymywała inhibitor ALK trzeciej generacji, tj. lorlatynib, albo do grupy leczonej inhibitorem ALK pierwszej generacji – kryzotynibem.

W badaniu uczestniczyły m.in. Uniwersyteckie Centrum Kliniczne Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego oraz Klinika Nowotworów Płuca i Klatki Piersiowej Narodowego Instytutu Onkologii – Państwowego Instytutu Badawczego w Warszawie.

– Na ASCO przedstawiono wyniki już siedmioletniej obserwacji, co w przypadku niedrobnokomórkowego raka płuca w stadium rozsiewu jest wręcz spektakularne. Trzeba pamiętać, że przed laty, gdy stosowaliśmy w tej grupie tylko chemioterapię, odsetek przeżyć jednorocznych wynosił maksymalnie 20 proc. Nie mieliśmy chorych, którzy przeżywali dwa, trzy czy cztery lata, a tu mówimy o przeżyciach siedmioletnich – powiedział onkolog.

Okazało się, że po siedmiu latach aż 55 proc. pacjentów otrzymujących inhibitor ALK trzeciej generacji żyje bez progresji choroby, podczas gdy w grupie otrzymującej lek pierwszej generacji odsetek ten wynosi 3 proc.

– To bardzo ważne wyniki, bo trzeba pamiętać, że to jest specyficzna populacja chorych – przeważnie są to ludzie młodzi, często kobiety i przeważnie osoby niepalące papierosów – powiedział PAP prof. Jacek Jassem z Gdańskiego Uniwersytetu Medycznego (GUMed), członek korespondent Polskiej Akademii Nauk, który uczestniczył w badaniu CROWN i jest współautorem kilku prac naukowych na jego temat. Specjalista podkreślił, że niedrobnokomórkowy rak płuca z rearanżacją ALK nie jest częsty – stanowi 3-5 proc. wszystkich raków niedrobnokomórkowych.

– W związku z tym już samo zorganizowanie tego badania i zebranie tak dużej liczby chorych było dużym sukcesem. Pojawienie się kryzotynibu kilkanaście lat temu uznawaliśmy za duże osiągnięcie, ponieważ był on znacznie skuteczniejszy niż chemioterapia. W kolejnych latach do praktyki klinicznej weszły leki drugiej generacji, które jeszcze bardziej poprawiły wyniki.

Wyniki przedstawione podczas kongresu ASCO były jednak zadziwiające – stwierdził prof. Jassem. Onkolog zaznaczył przy tym, że choć nie ma badań bezpośrednio porównujących lorlatynib z inhibitorami
ALK drugiej generacji, analizy pośrednie wskazują, że jest to obecnie najskuteczniejszy lek w tej grupie.

Prof. Kowalski przypomniał, że niedrobnokomórkowy rak płuca z rearanżacją ALK ma dużą skłonność do szybkiego tworzenia przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego głównie do mózgu. W momencie rozpoznania choroby od 30 proc. do 40 proc. chorych ma przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego, a w okresie leczenia odsetek ten wzrasta do niemal 70 proc.

– Lorlatynib świetnie penetruje do środkowego układu nerwowego, dlatego w sposób szczególny obniża to ryzyko – powiedział prof. Kowalski. Lorlatynib 30 razy bardziej redukował ryzyko przerzutów do ośrodkowego układu nerwowego niż kryzotynib.

U pacjentów, którzy już na początku leczenia mieli przerzuty do ośrodkowego układu nerwowego i byli leczeni lorlatynibem, ryzyko ich progresji było o 94 proc. mniejsze niż u pacjentów leczonych kryzotynibem. Po pierwszych 30 miesiącach leczenia nie obserwowano nowych przypadków progresji w mózgu.

– Oczywiście, jak każdy lek, lorlatynib nie jest pozbawiony działań niepożądanych. Dotyczą one głównie gospodarki lipidowej, jak np. hipercholesterolemia czy triglicerydemia. Znamiennie częściej występują też u pacjentów obrzęki obwodowe czy zwiększenie masy ciała. A ze względu na penetrację do ośrodkowego układu nerwowego istnieje również większe ryzyko zaburzeń poznawczych – wymieniał prof. Kowalski.

Według prof. Jassema w większości przypadków leczenie to nie wyłącza pacjenta z normalnego życia.

– Pacjenci cały czas przyjmują lek w postaci tabletek, nie wymagają więc hospitalizacji i jedynie okresowo zgłaszają się na kontrole. Mogą prowadzić normalne życie – pracują, realizują swoje role rodzinne, zawodowe i społeczne – podkreślił specjalista.

Ocenił, że w tym przypadku choroba nowotworowa staje się w praktyce chorobą przewlekłą, podobnie jak cukrzyca czy nadciśnienie tętnicze.

– Jeśli ponad połowa pacjentów przez siedem lat pozostaje bez progresji choroby, to wielu z nich będzie żyło znacznie dłużej i niekoniecznie umrą z powodu raka – tłumaczył onkolog.

Prof. Kowalski podkreślił, że obecnie nie ma mowy o nowoczesnym leczeniu chorych na raka płuca bez diagnostyki molekularnej oraz bez stosowania leków immunokompetentnych i leków ukierunkowanych molekularnie. – Oczywiście strategie terapeutyczne są różne, czasami te leki wymagają połączenia z chemioterapią, ale to one głównie odpowiadają za sukces terapeutyczny, którego jesteśmy świadkami – skomentował onkolog.

Kolejnym dowodem na skuteczność terapii celowanych w raku płuca, zaprezentowanym podczas kongresu ASCO, było badanie przeprowadzone w grupie chorych na niedrobnokomórkowego raka płuca z rearanżacją genu RET. Pacjenci otrzymywali przez trzy lata inhibitor szlaku RET – selperkatynib – jako leczenie uzupełniające po radykalnym leczeniu chirurgicznym lub radioterapii; około 90 proc. uczestników badania było wcześniej operowanych.

– W grupie chorych otrzymujących selperkatynib ryzyko nawrotu choroby było mniejsze o ponad 80 proc. w porównaniu z placebo – powiedział prof. Kowalski. Jak zaznaczył, wynik ten jest spójny z rezultatami badań dotyczących innych leków ukierunkowanych molekularnie stosowanych w leczeniu radykalnym.

Źródło: Nauka w Polsce

W Europejskim Dniu Walki z Rakiem Piersi, przypadającym 15 października – o profilaktyce raka piersi, współczesnej diagnostyce, znaczeniu wsparcia psychicznego oraz o tym, jak skutecznie zadbać o swoje zdrowie, mówi lek. Paweł Gruszecki, ordynator Oddziału Ginekologiczno-Położniczego w Szpitalu im. Rudolfa Weigla w Blachowni, Scanmed.

Im wcześniej wykryty rak piersi, tym większe szanse na skuteczną terapię

Podstawą skutecznej walki z rakiem piersi pozostaje profilaktyka wtórna – czyli działania pozwalające na wczesne wykrycie zmian nowotworowych.

– Wczesne wykrycie zmian pozwala na szybką i skuteczną interwencję medyczną, co przekłada się na zdecydowanie lepsze rokowania dla pacjentek – podkreśla lek. Paweł Gruszecki. – To dlatego tak ważne są regularne badania obrazowe – USG, mammografia – i uważność na wszelkie sygnały płynące z własnego ciała.

W Polsce, kobiety w wieku 45–74 lat mogą wykonywać mammografię w ramach programów przesiewowych NFZ co dwa lata. U młodszych pacjentek rekomenduje się badanie USG piersi – szczególnie jeśli występują czynniki ryzyka lub niepokojące objawy.

Samobadanie piersi, choć proste i niewymagające sprzętu, wciąż bywa niedoceniane.

– Zalecamy, by każda kobieta od około 20. roku życia wykonywała samobadanie piersi raz w miesiącu, najlepiej krótko po miesiączce. To pozwala nie tylko szybciej zauważyć nowe zmiany, ale i lepiej poznać własne ciało – zaznacza lekarz Szpitala im. Rudolfa Weigla w Blachowni, Scanmed.

Przełamujmy strach przed badaniami. Badania piersi powinny być traktowane tak samo naturalnie, jak kontrola wzroku czy ciśnienia.

Choć świadomość na temat raka piersi stale rośnie, lęk przed badaniami profilaktycznymi wciąż powstrzymuje niektóre kobiety.

– Lęk przed usłyszeniem złych wiadomości, obawa przed bólem podczas badania, a czasem także zwyczajny wstyd przed odsłonięciem ciała sprawiają, że kobiety odkładają profilaktykę na później. Niestety, często na zbyt późno. Badania piersi powinny być traktowane tak samo naturalnie, jak kontrola wzroku czy ciśnienia. To wyraz odpowiedzialności, nie powód do skrępowania – podkreśla ordynator.

Ogromną rolę odgrywa tu także środowisko medyczne – lekarze pierwszego kontaktu, ginekolodzy i położne, których zachęta i spokojna rozmowa potrafią wiele zdziałać.

Styl życia też ma znaczenie

Choć genetyka ma istotny wpływ na ryzyko zachorowania (mutacje BRCA1 i BRCA2 odpowiadają za 5–10% przypadków), większość zachorowań wynika z czynników środowiskowych i stylu życia. A to oznacza, że wiele można zrobić, by zmniejszyć ryzyko.

– W profilaktyce raka piersi nie chodzi tylko o badania – ogromne znaczenie mają codzienne wybory – mówi ordynator. – Aktywność fizyczna przez minimum 150 minut tygodniowo, prawidłowa masa ciała, rezygnacja z palenia tytoniu, picia alkoholu – to czynniki, które realnie wpływają na obniżenie ryzyka nowotworu.

Równie ważne jest podejmowanie decyzji dotyczących terapii hormonalnej z pełną świadomością ryzyka.

– Długotrwała hormonalna terapia zastępcza może zwiększać ryzyko zachorowania, dlatego powinna być stosowana wyłącznie pod kontrolą lekarza – dodaje ordynator.

Współczesna diagnostyka – znaczenie metody ICG

W diagnostyce raka piersi coraz częściej stosuje się innowacyjne metody, które poprawiają dokładność i bezpieczeństwo leczenia. Jedną z nich jest metoda ICG, czyli wykorzystanie barwnika indocyjaniny zielonej.

– ICG pozwala na precyzyjne oznaczenie tzw. węzłów wartowniczych, co umożliwia dokładne określenie stopnia zaawansowania choroby bez konieczności radykalnego usuwania dużej liczby węzłów chłonnych – wyjaśnia lek. Paweł Gruszecki.

– Dzięki temu pacjentki są mniej narażone na powikłania, takie jak obrzęk limfatyczny, a jednocześnie lekarze uzyskują cenne informacje, które pomagają dostosować dalsze leczenie. To przykład, jak współczesna medycyna poprawia komfort i skuteczność terapii, dając pacjentkom większą szansę na powrót do zdrowia – dodaje ordynator.

Emocje i wsparcie – niezbędne w procesie leczenia

– Choroba nowotworowa dotyka całej osoby – nie tylko jej organizmu, ale też psychiki, relacji, życia codziennego. Dlatego tak ważne jest wsparcie psychologiczne, zarówno dla pacjentek, jak i ich bliskich – podkreśla lekarz.

Badania opublikowane na łamach Psycho-Oncology Journal pokazują, że opieka psychologiczna nie tylko poprawia jakość życia, ale może także wpływać na lepsze wyniki leczenia. Grupy wsparcia, edukacja, kontakt ze specjalistą – to narzędzia, które pomagają pacjentkom odzyskać poczucie wpływu i siły.

– Nie każda zmiana w piersi to rak, ale każdą warto skonsultować z lekarzem – apeluje lek. Paweł Gruszecki. – Lepiej przyjść na badanie bez potrzeby niż przeoczyć coś, co można było wyleczyć na czas. Świadomość to początek – działanie to klucz.

Październik – symbolicznie nazywany „różowym” – to czas, który przypomina, że troska o zdrowie nie powinna być jedynie hasłem kampanii, ale świadomym wyborem i codzienną odpowiedzialnością.

Źródło: Komunikat Prasowy