bezpieczeństwo-lekowe – Medicalpress

Polityka lekowa państwa wymaga nowej strategii. Farmaceuci przedstawiają własne rekomendacje

Redakcja Medicalpress — Tue, 07 Apr 2026 11:46:57 +0000

Polityka lekowa jest jednym z fundamentów funkcjonowania współczesnego systemu ochrony zdrowia. Decyduje nie tylko o dostępności terapii dla pacjentów, ale także o bezpieczeństwie lekowym państwa, stabilności rynku farmaceutycznego oraz racjonalnym wykorzystaniu środków publicznych przeznaczonych na leczenie. W Polsce dyskusja na temat kierunków tej polityki trwa od lat, jednak – jak zwracają uwagę eksperci Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego – system wciąż nie doczekał się nowego, kompleksowego dokumentu strategicznego.

Odpowiedzią na tę lukę ma być opracowanie „Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego dla polityki lekowej państwa. Policy Brief”, przygotowane przez zespół ekspertów złożony z przedstawicieli środowiska akademickiego i praktyki farmaceutycznej. Dokument ma charakter propozycji kierunkowych i jest skierowany przede wszystkim do decydentów odpowiedzialnych za kształtowanie polityki zdrowotnej i farmaceutycznej państwa.

Autorzy podkreślają, że celem rekomendacji nie jest jedynie diagnoza obecnej sytuacji, lecz wskazanie konkretnych obszarów zmian, które mogłyby wzmocnić bezpieczeństwo lekowe i poprawić efektywność całego systemu.

Polityka lekowa to więcej niż refundacja

Ostatni kompleksowy dokument rządowy dotyczący polityki lekowej w Polsce obejmował lata 2018–2022. Od tego czasu system ochrony zdrowia funkcjonuje bez nowej, oficjalnej strategii państwa w tym obszarze.

Tymczasem, jak wskazują eksperci, polityka lekowa powinna obejmować znacznie więcej niż tylko kwestie refundacyjne. W ich ocenie w debacie publicznej pojęcie to bywa często redukowane do decyzji o finansowaniu nowych terapii, podczas gdy w rzeczywistości dotyczy ono całego systemu funkcjonowania rynku farmaceutycznego.

Polityka lekowa obejmuje bowiem zarówno produkcję leków i substancji czynnych, zasady ich dystrybucji i nadzoru nad rynkiem, jak i kwestie racjonalnego stosowania farmakoterapii oraz dostępu pacjentów do rzetelnej informacji o lekach.

Zdaniem autorów dokumentu brak kompleksowego podejścia sprawia, że działania państwa mają często charakter doraźny i stanowią odpowiedź na bieżące problemy rynku, zamiast wynikać z długoterminowej strategii.

Bezpieczeństwo lekowe jako element bezpieczeństwa państwa

Jednym z centralnych wątków rekomendacji jest kwestia bezpieczeństwa lekowego. Autorzy policy briefu podkreślają, że w ostatnich latach problem ten przestał być jedynie zagadnieniem gospodarczym czy zdrowotnym, a stał się również elementem bezpieczeństwa państwa.

Pandemia COVID-19 pokazała, jak bardzo systemy ochrony zdrowia są uzależnione od globalnych łańcuchów dostaw leków i substancji czynnych. Zakłócenia logistyczne, ograniczenia eksportowe czy problemy produkcyjne w jednym regionie świata mogą w krótkim czasie doprowadzić do braków leków w wielu krajach.

Eksperci przypominają, że obecnie znaczna część produkcji substancji czynnych wykorzystywanych w lekach odbywa się poza Europą. Największym producentem API są dziś Chiny, które odpowiadają za ponad 40 procent globalnej produkcji tych substancji.

Tak duża koncentracja produkcji w jednym regionie świata zwiększa ryzyko przerwania dostaw w sytuacjach kryzysowych. Dlatego, zdaniem autorów raportu, państwa europejskie powinny dążyć do wzmacniania własnych zdolności produkcyjnych i budowania większej niezależności farmaceutycznej.

Polska farmacja między potencjałem a zależnością od importu

Analiza przedstawiona w rekomendacjach wskazuje, że polski przemysł farmaceutyczny rozwija się, jednak jego pozycja w globalnym systemie produkcji leków pozostaje ograniczona.

Na krajowym rynku dominują przede wszystkim leki generyczne. W ujęciu wartościowym stanowią one około 59 procent sprzedaży, natomiast w ujęciu ilościowym ich udział jest jeszcze większy i sięga ponad trzech czwartych rynku aptecznego oraz niemal dziewięciu dziesiątych rynku szpitalnego.

Jednocześnie krajowi producenci dostarczają jedynie około jednej trzeciej leków dostępnych w Polsce. Oznacza to, że zdecydowana większość produktów leczniczych obecnych na rynku pochodzi z importu.

Struktura handlu zagranicznego pokazuje także wyraźną asymetrię. Polska eksportuje głównie leki generyczne oraz niektóre substancje czynne, natomiast import obejmuje przede wszystkim nowoczesne leki innowacyjne i biologiczne. W efekcie bilans handlowy w sektorze farmaceutycznym pozostaje ujemny – wartość importu leków przewyższa wartość eksportu.

Eksperci zwracają uwagę, że sytuacja ta ma znaczenie nie tylko ekonomiczne, ale również strategiczne. Wysoka zależność od importu zwiększa podatność systemu ochrony zdrowia na zakłócenia w globalnych łańcuchach dostaw.

Brak danych o rzeczywistej farmakoterapii pacjentów

Jednym z najbardziej krytycznych wniosków zawartych w rekomendacjach jest wskazanie na niedostatek danych dotyczących realnego stosowania leków w Polsce.

Zdaniem autorów państwo nie dysponuje kompleksowymi informacjami na temat całego rynku farmaceutycznego – zarówno w zakresie obrotu lekami refundowanymi, jak i pełnopłatnymi czy dostępnymi bez recepty. Dane te są rozproszone między różnymi instytucjami i często pochodzą z analiz prowadzonych przez podmioty komercyjne.

Brakuje również systemowych narzędzi umożliwiających ocenę całej farmakoterapii pacjenta. W praktyce oznacza to, że system ochrony zdrowia nie ma pełnego obrazu takich zjawisk jak:

dublowanie się substancji czynnych w terapii,
nieprzestrzeganie zaleceń terapeutycznych przez pacjentów,
marnowanie leków lub ich przedwczesne wyrzucanie,
problemy wynikające z niewłaściwego stosowania leków.

W ocenie ekspertów szczególnie istotnym narzędziem mogłyby być przeglądy lekowe, czyli kompleksowa analiza wszystkich leków stosowanych przez pacjenta. Pozwala ona identyfikować potencjalne interakcje, błędy w terapii czy problemy z przestrzeganiem zaleceń.

W Polsce jednak tego typu świadczenia nie funkcjonują jeszcze powszechnie w systemie ochrony zdrowia, choć – zdaniem ekspertów – mogłyby znacząco poprawić bezpieczeństwo farmakoterapii.

Racjonalizacja farmakoterapii jako wyzwanie systemowe

Racjonalne stosowanie leków stanowi kolejny ważny obszar wskazany w rekomendacjach. Autorzy raportu podkreślają, że optymalizacja farmakoterapii powinna obejmować zarówno wybór właściwego leku, jak i jego prawidłowe stosowanie przez pacjenta.

W tym kontekście szczególną rolę mogliby odgrywać farmaceuci, którzy dzięki bezpośredniemu kontaktowi z pacjentem mogą wspierać proces monitorowania terapii, identyfikować potencjalne problemy lekowe oraz poprawiać bezpieczeństwo stosowania leków.

Rozwój opieki farmaceutycznej oraz włączenie farmaceutów w szerszy proces zarządzania farmakoterapią pacjentów to – zdaniem autorów dokumentu – jeden z kierunków, które powinny zostać uwzględnione w przyszłej polityce lekowej państwa.

Samoleczenie i reklama leków

Kolejnym obszarem wskazanym w rekomendacjach jest rosnąca rola samoleczenia. Sprzedaż leków dostępnych bez recepty od lat stanowi ważny segment rynku farmaceutycznego, a jednocześnie jest silnie wspierana przez działania marketingowe.

Autorzy dokumentu podkreślają, że dostępność leków OTC jest istotnym elementem systemu ochrony zdrowia, ponieważ umożliwia pacjentom samodzielne radzenie sobie z drobnymi dolegliwościami. Jednocześnie jednak nadmierna liberalizacja rynku oraz intensywna reklama mogą sprzyjać niewłaściwemu stosowaniu preparatów.

Dlatego jednym z elementów przyszłej polityki lekowej powinna być refleksja nad zasadami reklamy leków oraz nad sposobem przekazywania informacji o produktach leczniczych społeczeństwu.

W stronę bardziej strategicznej polityki lekowej

Autorzy rekomendacji podkreślają, że polityka lekowa powinna być oparta na jasno zdefiniowanych celach publicznych, z których najważniejszym jest ochrona zdrowia i życia obywateli.

Ich zdaniem Polska potrzebuje odejścia od modelu reaktywnego – polegającego na reagowaniu na bieżące problemy rynku farmaceutycznego – na rzecz strategii długoterminowej. Taka strategia powinna uwzględniać m.in.:

bezpieczeństwo dostaw leków,
rozwój krajowego przemysłu farmaceutycznego,
racjonalne stosowanie farmakoterapii,
transparentność procesu decyzyjnego w polityce lekowej,
wykorzystanie rzetelnych danych dotyczących rynku i praktyki klinicznej.

Autorzy dokumentu podkreślają, że nadrzędnym celem polityki lekowej powinno być zawsze zapewnienie bezpieczeństwa zdrowotnego obywateli. Jak zaznaczają, część proponowanych rozwiązań może wydawać się bezkompromisowa i może budzić dyskusję. Ich zdaniem jednak właśnie taka debata jest potrzebna, jeśli polityka lekowa ma stać się jednym z kluczowych elementów długofalowej strategii zdrowotnej państwa.

Źródło: Polskie Towarzystwo Farmaceutyczne, Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego dla polityki lekowej państwa. Policy Brief, Warszawa 2026.

Nowa lista leków zagrożonych brakiem dostępności

Redakcja Medicalpress — Wed, 01 Apr 2026 08:50:09 +0000

Ministerstwo Zdrowia opublikowało kolejne obwieszczenie dotyczące wykazu produktów leczniczych zagrożonych brakiem dostępności. Lista liczy 282 pozycje i obejmuje nie tylko preparaty o znaczeniu specjalistycznym, ale także leki stosowane powszechnie, w tym insuliny, szczepionki, leki przeciwzakrzepowe, przeciwpadaczkowe czy stosowane w astmie i schizofrenii. To zestawienie nie jest jedynie dokumentem administracyjnym.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami „obowiązkiem wojewódzkich inspektorów farmaceutycznych jest zgłaszanie do Głównego Inspektoratu Farmaceutycznego leków, których brakuje w 5 proc. aptek w danym województwie”. W dalszym kroku informacja trafia do ministra zdrowia, który publikuje wykaz. System więc działa. Pytanie brzmi, czy działa wystarczająco szybko i skutecznie z perspektywy pacjenta.

W praktyce lista nie oznacza jeszcze całkowitego braku dostępności. Jest raczej sygnałem ostrzegawczym, że w części regionów pojawiają się niedobory. Jednak dla wielu pacjentów ten sygnał przekłada się na konkretne doświadczenie. Poszukiwanie leku w kolejnych aptekach, konieczność zmiany terapii lub jej przerwania, a także rosnące poczucie niepewności.

System antywywozowy, który miał przeciwdziałać niekontrolowanemu eksportowi leków, bez wątpienia ograniczył skalę tego zjawiska. Jednocześnie jednak nie rozwiązał wszystkich problemów związanych z dostępnością. Niedobory wynikają także z czynników globalnych, takich jak zakłócenia w łańcuchach dostaw, ograniczenia produkcyjne czy rosnące zapotrzebowanie na określone grupy leków.

Pytanie, które pojawia się coraz częściej, nie dotyczy już samego monitorowania niedoborów. Dotyczy zdolności systemu do ich zapobiegania. Czy reagujemy wystarczająco wcześnie? Czy mechanizmy zabezpieczające są wystarczające? I wreszcie, czy pacjent może mieć pewność, że jego leczenie nie zostanie przerwane z powodów, na które nie ma wpływu?

Lista leków zagrożonych brakiem dostępności nie jest tylko zestawieniem nazw. To obraz systemu w momencie napięcia. I przypomnienie, że bezpieczeństwo lekowe to nie kwestia procedur, lecz podstawowego prawa pacjenta do leczenia.

Pełną listę można znaleźć: TU

Źródło: MZ

XI Kongres Wyzwań Zdrowotnych 2026 w Katowicach. Nowe strategie dla zdrowia, finansowanie systemu i cyfryzacja ochrony zdrowia

Redakcja Medicalpress — Tue, 17 Mar 2026 16:24:29 +0000

W Katowicach zakończył się XI Kongres Wyzwań Zdrowotnych 2026, jedno z najważniejszych wydarzeń poświęconych ochronie zdrowia w Polsce. Pod hasłem „Nowe strategie dla zdrowia. Czas na redefinicję celów i wyzwań” przedstawiciele resortu zdrowia, administracji publicznej, środowiska medycznego, nauki, biznesu i organizacji pacjenckich debatowali o finansowaniu systemu, reformie szpitali, bezpieczeństwie lekowym, cyfryzacji, profilaktyce i jakości opieki. W wydarzeniu uczestniczyło 5500 osób, a program objął ponad 50 sesji i debat.

Na przestrzeni jedenastu lat Kongres Wyzwań Zdrowotnych wyrósł na jedno z najważniejszych miejsc debaty o kondycji i przyszłości polskiej ochrony zdrowia. Każda kolejna edycja przyciąga coraz liczniejsze grono uczestników i ekspertów, co pokazuje, jak duże znaczenie mają dziś bezpośrednie spotkania, wymiana perspektyw i rozmowa prowadzona ponad podziałami instytucjonalnymi czy środowiskowymi.

– Dla nas ważny jest otwarty dialog, bezpośrednie spotkania i wspólne poszukiwania najlepszych rozwiązań. Rosnąca z roku na rok frekwencja potwierdza, że to rzeczywiście ma sens – mówił Wojciech Kuśpik, prezes Grupy PTWP, otwierając wydarzenie.

– Od października bardzo dużo się zadziało. Podpisaliśmy ponad tysiąc umów z KPO i Funduszu Medycznego, a w całym kraju toczą się setki inwestycji w ochronie zdrowia. Już nie tylko rozmawiamy o zmianach, ale wdrażamy konkretne rozwiązania odpowiadające na wyzwania demograficzne i potrzeby starzejącego się społeczeństwa – wskazała Jolanta Sobierańska-Grenda, ministra zdrowia.

Sesję otwarcia XI Kongresu Wyzwań Zdrowotnych poprzedziła prezentacja wyników badania opinii publicznej przygotowanego na zlecenie Rynku Zdrowia Był to ważny punkt wprowadzający do dalszych debat, ponieważ pokazał społeczne spojrzenie na kondycję systemu ochrony zdrowia, oczekiwania wobec zmian oraz poczucie bezpieczeństwa zdrowotnego Polek i Polaków. Wyniki badania stały się punktem wyjścia do rozmowy o wyzwaniach prawnych, finansowych i organizacyjnych, z którymi mierzy się dziś ochrona zdrowia. Można się z nimi zapoznać na stronie: https://www.rynekzdrowia.pl/Finanse-i-zarzadzanie/Wyniki-badania-dla-Rynku-Zdrowia-przytlaczajaca-wiekszosc-chce-zmian-w-zdrowiu-ale-nie-chce-placic,281688,1.html

Inauguracja w nowej formule

Inauguracja kongresu miała w tym roku nową formułę, opartą na bezpośredniej wymianie pytań i odpowiedzi między przedstawicielami kluczowych środowisk systemu a decydentami na temat finansowania ochrony zdrowia, reformy szpitali, kompetencji pracowników medycznych, a także wynagrodzeń. Uczestnicy debaty poruszyli również kwestie jakości leczenia, dostępu do innowacji, bezpieczeństwa lekowego, deregulacji oraz współodpowiedzialności za efekty zdrowotne pacjentów. Wypowiedzi pokazały, że choć perspektywy poszczególnych środowisk bywają odmienne, wspólnym mianownikiem pozostaje potrzeba większej przejrzystości, lepszego planowania i rozwiązań, które będą wzmacniać skuteczność całego systemu.

Dorota Korycińska, prezeska Ogólnopolskiej Federacji Onkologicznej, otworzyła pierwszą część rozmowy pytaniem o długofalową strategię wyjścia z kryzysu finansowego w ochronie zdrowia oraz o rzeczywistą współpracę międzyresortową. W odpowiedzi Bartłomiej Chmielowiec, rzecznik praw pacjenta, przypomniał skalę wzrostu publicznych nakładów na zdrowie w ostatniej dekadzie i podkreślił konieczność zbudowania trwalszego modelu finansowania.

– Kluczowe jest dziś stworzenie takiego mechanizmu finansowania systemu ochrony zdrowia, który będzie bezpieczny, stabilny i przewidywalny – powiedział.

Kolejne pytania kierowały rozmowę w stronę źródeł pieniędzy i sposobu ich redystrybucji. Jakub Kraszewski, dyrektor Uniwersyteckiego Centrum Klinicznego w Gdańsku, zwracał uwagę, że choć formalnie składka zdrowotna wynosi 9 proc., w praktyce system jest pełen wyjątków i preferencyjnych zasad. W jego ocenie warto rozmawiać zarówno o większym uszczelnieniu mechanizmu finansowania, jak i o rozwiązaniach premiujących zachowania prozdrowotne, na przykład udział w profilaktyce.

Z kolei Jolanta Sobierańska-Grenda, ministra zdrowia, przeniosła dyskusję na kwestię presji płacowej, pytając przedstawicieli środowiska o to, jakie narzędzia mogłyby ograniczyć jej skutki dla budżetów placówek finansowanych przez NFZ.

Ta część debaty wywołała jedną z najmocniejszych odpowiedzi strony społecznej. Łukasz Jankowski, prezes Naczelnej Rady Lekarskiej, podkreślał, że wzrost wynagrodzeń był konieczny, by zatrzymać kadry medyczne w kraju, a jednocześnie sprzeciwiał się uproszczonemu obrazowi lekarzy obecnemu w debacie publicznej.

– Ta emocja społeczna jest krzywdząca dla tych z nas, którzy pracują według ustawy o płacy minimalnej, którzy pracują w dużych instytutach badawczych – zaznaczył. W innym punkcie swojego wystąpienia dopowiadał też, że środowisko jest zmęczone nieustannym sprowadzaniem rozmowy o systemie do kwestii zarobków lekarzy.

Silnie wybrzmiał również temat regulacyjnego przeciążenia systemu. Waldemar Malinowski, przedstawiciel Ogólnopolskiego Związku Pracodawców Szpitali Powiatowych, mówił, że zarządzający placówkami coraz częściej stają się administratorami przepisów zamiast realnymi menedżerami opieki. Ujął to jednoznacznie:

– Dyrektorzy szpitali stali się dziś bardziej administratorami systemu niż jego realnymi zarządzającymi – skonkludował.

Filip Nowak, prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, przekonywał, że system pozostawia świadczeniodawcom określoną elastyczność w dostosowywaniu oferty i profilu działalności, a podstawą przewidywalności finansowej nadal pozostają kontrakty z NFZ.

Punktem wyjścia do drugiej części sesji było pytanie o to, czy system ochrony zdrowia nie powinien silniej doceniać podmiotów oferujących wyższą jakość opieki i bardziej innowacyjne rozwiązania.

Artur Białkowski, prezes Pracodawców Medycyny Prywatnej i prezes Medicover, zwrócił uwagę, że przy przyznawaniu nowych kontraktów i ocenie już istniejących większe znaczenie powinny mieć jakość świadczeń, efekty leczenia oraz jakość opieki nad pacjentem.

Do tego wątku odniósł się Daniel Rutkowski, prezes Agencji Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji: – Powinniśmy odchodzić od takiego podejścia fee for service, w szczególności nakierowanego na to, żeby poszczególne procedury realizować, które być może zdarzają się z wyższą marżowością niż inne. Generalnie idziemy trochę w tym kierunku, to znaczy już raczkujemy, jeżeli chodzi o wyniki leczenia, jakość – powiedział.

Kolejnym tematem był dostęp pacjentów do nowych technologii medycznych i czas potrzebny na tworzenie nowych świadczeń gwarantowanych.

Arkadiusz Grądkowski, prezes Izby POLMED i członek zarządu MedTech Europe, pytał, czy planowane jest wprowadzenie terminów dla oceny takich wniosków, tak aby ułatwić pacjentom dostęp do nowoczesnych technologii.

Odpowiadając, Daniel Rutkowski wskazał, że ścieżki proceduralne są dziś zróżnicowane i nie w każdym przypadku ustawowo określono czas procedowania. Zwrócił też uwagę, że kluczowe jest właściwe rozumienie samego pojęcia innowacji: – Tak naprawdę innowacją powinna być technologia, która dostarcza istotnego efektu zdrowotnego i charakteryzuje się zwiększeniem efektów leczenia czy też podniesieniem jakości opieki.

W debacie pojawił się również temat refundacji leków i udziału tych wydatków w budżecie NFZ.

Wiktor Janicki, prezes Związku Pracodawców Innowacyjnych Firm Farmaceutycznych INFARMA, pytał o możliwość powrotu do ambicji, by określona część budżetu Funduszu była przeznaczana na refundację. Filip Nowak, prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, przypomniał, że od momentu wprowadzenia tego mechanizmu znacząco zmieniły się realia systemu, a na jego strukturę kosztową wpływają dziś także inne, bardzo istotne obciążenia.

– W międzyczasie zadziało się bardzo dużo w naszym systemie ochrony zdrowia, jak choćby ustawa podwyżkowa, która konsumuje około 70 miliardów złotych z 217 miliardów złotych nakładów na system. W planie na rok 2026 refundacja to ponad 31 miliardów złotych, podczas gdy w 2012 roku było to około 10 miliardów, więc nominalnie te nakłady bardzo rosną, natomiast inne obciążenia powodują, że relacje procentowe wydają się być zachwiane – podkreślił.

Dyskutowano o bezpieczeństwie lekowym i gotowości państwa do ponoszenia wyższych kosztów w zamian za większą niezależność produkcyjną.

Krzysztof Kopeć, prezes Polskiego Związku Pracodawców Przemysłu Farmaceutycznego – Krajowi Producenci Leków i wiceprezydent Konfederacji Lewiatan, pytał, czy resort zdrowia jest gotowy zapłacić więcej za bezpieczeństwo lekowe.

Katarzyna Kacperczyk, wiceministra zdrowia, zaznaczyła: – Kwestie bezpieczeństwa wprowadziliśmy do agendy unijnej i do nowych dokumentów pakietu farmaceutycznego oraz aktu o lekach krytycznych. Często słyszymy, że państwo powinno kupić bezpieczeństwo i tym samym więcej zapłacić za te leki, które są dla nas ważne, krytyczne, tylko tak naprawdę ministerstwo nie ma żadnych swoich pieniędzy, więc to jest też pytanie do pacjentów, czy my Polki i Polacy jesteśmy gotowi płacić więcej za leki, żeby kupić nasze bezpieczeństwo.

W dalszej części sesji poruszono temat deregulacji i ograniczenia obowiązków, które obciążają personel medyczny i organizacje bez wyraźnego przełożenia na jakość opieki. Anna Rulkiewicz, prezeska Grupy LUX MED, prezeska związku Pracodawcy dla Zdrowia i pierwsza wiceprezydentka Konfederacji Lewiatan, pytała o możliwość wspólnego, międzysektorowego przygotowania deregulacji dotyczących wymogów kadrowych i sprawozdawczych.

Jolanta Sobierańska-Grenda, ministra zdrowia, odpowiedziała krótko, ale jednoznacznie: – Do takich deregulacji na pewno będziemy się przymierzali i zapraszamy do współtworzenia. Natomiast myślę, że cyfryzacja przede wszystkim już w części nas odciąża od pewnej dokumentacji.

Do tej propozycji odniósł się także Bartłomiej Ł. Chmielowiec, Rzecznik Praw Pacjenta: – Rozumiem, że pani prezes mówi o zbędnej regulacji, ale przecież te dane i sprawozdawczość są potrzebne do podejmowania decyzji. Myślę, że powinniśmy stworzyć taką grupę ekspertów, wspólnie zaprosić wszystkich chętnych i przedstawić pani minister rekomendacje, zarówno krótkoterminowe, jak i średnioterminowe oraz długookresowe.

Istotnym tematem dyskusji była także przewidywalność finansowania świadczeń i stabilność systemu z perspektywy świadczeniodawców. Adam Szlachta, prezes American Heart of Poland i Scanmed, pytał o to, jakie działania rząd planuje, aby ustabilizować finansowanie publicznego systemu oraz kiedy szpitale i inni świadczeniodawcy odczują realną poprawę przewidywalności.

Filip Nowak, prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, podkreślał, że Fundusz nie rozróżnia świadczeniodawców ze względu na formę własności, lecz kontraktuje tych, którzy spełniają określone wymagania. Dodał jednocześnie, że świadczenia wykonywane ponad limit pozostają obszarem mniej przewidywalnym i w przyszłości mają być rozliczane przy zastosowaniu stawek degresywnych.

W dalszej części sesji Katarzyna Kacperczyk zapytała branżę farmaceutyczną, o gotowość współtworzenia modelu, który dawałby sektorowi prywatnemu określone zachęty, ale w zamian premiował inwestycje w Polsce, płacenie podatków CIT, prowadzenie badań klinicznych oraz rozwój krajowego zaplecza.

Krzysztof Kopeć wyraził gotowość do takiej współpracy, podkreślając, że wymaga ona wspólnej analizy danych i zaprojektowania skutecznego mechanizmu. Jak mówił: – Jeśli sprawdzimy dane i rzeczywiście okaże się, że te pieniądze z naszych firm produkujących w Polsce zostają u nas i generują dodatkowe wpływy do systemu, to wyższy koszt leku może się zrekompensować. Trzeba usiąść i porozmawiać, jak taką ścieżkę zaprojektować.

Podobne stanowisko przedstawił Wiktor Janicki, który również zadeklarował otwartość, akcentując jednak znaczenie stabilnego horyzontu dla decyzji inwestycyjnych.

– Również jesteśmy zainteresowani takim modelem. Chcielibyśmy absolutnie utrzymać pozycję Polski na rynku badań klinicznych, natomiast prosimy o długoterminową strategię, dlatego że te decyzje inwestycyjne wymagają długiego, przewidywalnego horyzontu czasowego – podkreślił.

W kolejnej części debaty pojawił się temat relacji między sektorem publicznym i prywatnym w kontekście pracy personelu medycznego.

Filip Nowak pytał o możliwość większego uporządkowania tej sfery i ewentualnej polaryzacji obu rynków. Anna Rulkiewicz podkreśliła, że pełne rozdzielenie tych obszarów byłoby w polskich warunkach bardzo trudne, ale większa transparentność jest potrzebna.

– Nie powinno być sytuacji takiej, że ktoś idzie do prywatnego gabinetu, wykorzystuje publiczną infrastrukturę. Natomiast to są dwa systemy, które powinny się uzupełniać i przenikać – zaznaczyła.

Do tego wątku odniósł się również Adam Szlachta, który zwrócił uwagę, że reprezentowany przez niego podmiot działa wyłącznie na rzecz NFZ, a nie w formule komercyjnej.

– My nie mamy żadnych świadczeń usług prywatnych, tylko działamy wyłącznie na rzecz NFZ. Żeby mówić o tej dostępności do lekarzy, musimy jednoznacznie określić te wykonania. Nie dyskutuję z tym, czy kwestia degresywnej stawki jest zła czy dobra, ale jej przewidywalność i jasność są konieczne, żeby dostępność do pacjenta była zapewniona na każdym etapie procesu leczenia – zadeklarował.

Ważne miejsce w debacie zajęła także kwestia jakości i bezpieczeństwa pacjenta. Bartłomiej Ł. Chmielowiec pytał o konkretne rozwiązania wdrażane w tym obszarze.

Odpowiadając, Artur Białkowski zaznaczył:

– Wdrożenie odpowiednich procedur, wprowadzenie medycznych wskaźników jakości do analizy tego, jak pracujemy, jak zajmujemy się pacjentem i jakie są efekty pracy z pacjentami, jest bardzo ważne. Powinniśmy się też uczyć na zdarzeniach niepożądanych i wymieniać doświadczeniami, bo na końcu dnia jest pacjent, o którego powinniśmy zabiegać.

Istotnym elementem rozmowy było też pytanie o gotowość biznesu do przechodzenia od klasycznego modelu sprzedaży do modelu współodpowiedzialności za efekty zdrowotne.

Wiktor Janicki zauważył, że branża jest otwarta na taki kierunek, pod warunkiem zachowania przejrzystych zasad mierzenia skuteczności oraz rzeczywistego podziału ryzyka.

– Jesteśmy gotowi na przejście na ten model, gdyż wierzymy w skuteczność naszych leków. Musielibyśmy jednak umówić się na pewne standardy mierzenia efektów, tak żeby były porównywalne do badań klinicznych. Jeżeli mówimy o podziale ryzyka, to nie może to być jednostronne przeniesienie ryzyka na firmy farmaceutyczne, tylko rzeczywisty mechanizm jego dzielenia – stwierdził.

Do tej samej kwestii nawiązał Arkadiusz Grądkowski, który wskazał na potrzebę większej przejrzystości procesu oceny świadczeń z wyrobami medycznymi oraz wyraźniejszego określenia odpowiedzialności po stronie producentów i dostawców.

Krzysztof Kopeć z kolei zwrócił uwagę, że na koszty innowacji bardzo silnie wpływa konkurencja rynkowa.

Cyfrowa transformacja ochrony zdrowia: między innowacją, bezpieczeństwem a praktyką wdrożeń

Dużo miejsca w programie XI Kongresu Wyzwań Zdrowotnych zajęły w tym roku tematy związane z e-zdrowiem, cyfryzacją i praktycznym wykorzystaniem nowych technologii w ochronie zdrowia. Trzy sesje poświęcone temu obszarowi pokazały, że dziś nie wystarczy już mówić o potencjale innowacji. Coraz ważniejsze stają się pytania o to, jak wdrażać rozwiązania cyfrowe tak, by rzeczywiście wspierały personel, ułatwiały pacjentom dostęp do systemu, nie pogłębiały wykluczenia i odpowiadały na rosnące wymagania w zakresie bezpieczeństwa, interoperacyjności oraz organizacji pracy.

Jednym z najmocniej wybrzmiewających wątków podczas sesji Wyzwania E-zdrowia – co działa, a co blokuje rozwój? była kwestia realnych zasobów potrzebnych do prowadzenia cyfrowej transformacji w placówkach medycznych.

W swojej wypowiedzi Przemysław Jesionowski, prezes IC Solutions, zwracał uwagę, że największym wyzwaniem nie są dziś wyłącznie same technologie czy nawet liczba projektów, ale przede wszystkim ograniczone kadry, krótki czas na realizację wdrożeń i kumulacja wielu zadań w tym samym okresie. Podkreślał, że choć część szpitali pokazuje dobre, etapowe podejście do wdrażania zmian, to w wielu placówkach zespoły IT są po prostu zbyt małe, by w bezpieczny i spokojny sposób udźwignąć skalę oczekiwań.

– Wszystko zaczyna i kończy się na ludziach. Technologia jest tym elementem, który powinien wspierać, ale jeśli nie ma tego, kim realizować, to to jest największe wyzwanie. Zespołu nie zbudujemy w trzy minuty, bo to wymaga doświadczenia, znajomości systemów dziedzinowych, baz danych, cyberbezpieczeństwa i funkcjonowania całego szpitala. Przy takiej kumulacji projektów i krótkich terminach bardzo bym chciał, żeby to było bardziej rozłożone w czasie, żeby można było planować działania i kończyć je z sukcesem, bez nadmiernego obciążania ludzi – zauważył.

W tej samej sesji Krzysztof Groyecki, wiceprezes Asseco Poland, zwracał uwagę, że skala i tempo wdrożeń związanych z cyfryzacją ochrony zdrowia są dziś dużym wyzwaniem organizacyjnym, ale rynek ma już kompetencje, by sobie z nimi poradzić. Podkreślał, że przy tak dużej liczbie równolegle prowadzonych projektów kluczowe okazują się doświadczenie, zaplecze organizacyjne i dobrze zbudowana sieć partnerska.

– KPO jest trudne ze względu na spiętrzenie w czasie wszystkich działań i to po wszystkich stronach: po naszej, po stronie klientów i po stronie partnerów. Największym problemem jest to, że w szpitalach kumuluje się wiele zadań jednocześnie, bo oprócz KPO mamy centralną rejestrację, wdrożenia związane z certyfikacją szpitali i normalną codzienną pracę. Mimo to patrzę na ten projekt optymistycznie, bo to jest naprawdę szansa cywilizacyjna dla naszej opieki zdrowotnej. Jeżeli uda się go zrealizować, Polska w bardzo krótkim czasie może znaleźć się w absolutnej czołówce Europy, jeśli chodzi o cyfryzację ochrony zdrowia – mówił.

W sesji Innowacje w placówkach medycznych. Jak skutecznie wykorzystywać je w praktyce? Łukasz Sosnowski, dyrektor Departamentu E-Zdrowia w Ministerstwie Zdrowia, zwracał uwagę, że projekty takie, jak centralna e-rejestracja to przedsięwzięcia o zupełnie innym ciężarze niż wdrożenia realizowane w pojedynczych placówkach. – Wdrożenie rozwiązania, które pozwala umawiać pacjentów w poradni mające kilka czy kilkadziesiąt tysięcy pacjentów, to całkiem inne wyzwanie niż wdrożenie rozwiązania, które pozwoli umawiać 38 milionów Polaków. Trzeba myśleć o podstawach prawnych, ale też o tym, jak wdrażać innowacje, żeby z jednej strony dawać nowoczesne rozwiązania, a z drugiej nie tworzyć monopoli finansowych z pieniędzy publicznych, które zamykają konkurencję – mówił.

Jak budować efektywny szpital?

Podczas sesji Efektywny szpital. Czyli jaki? dużo miejsca zajęło pytanie o zdefiniowanie nowoczesnej i dobrze zarządzanej placówki. W wypowiedziach wyraźnie wybrzmiało, że efektywny szpital nie może być rozumiany wyłącznie przez pryzmat kosztów czy liczby wykonanych świadczeń, ale przede wszystkim jako organizacja budowana wokół potrzeb pacjenta i realnych możliwości personelu. Marcin Bruszewski, prezes Innovaris, zwracał uwagę, że w obliczu rosnących oczekiwań społecznych, ograniczonych zasobów kadrowych i presji organizacyjnej kluczową rolę zaczynają odgrywać technologia oraz zarządzanie oparte na danych. Podkreślał, że to właśnie dzięki lepszemu opomiarowaniu procesów, wykorzystaniu robotyki i narzędzi wspierających organizację pracy możliwe staje się nie tylko zwiększanie liczby realizowanych procedur, ale też bardziej racjonalne planowanie pracy zespołów, poprawa funkcjonowania oddziałów i lepsze wykorzystanie dostępnych zasobów. – Technologia wokół jednostki zarządzania zdrowiem pacjenta jest kluczem i odpowiedzią na to, co się wydarzy w przyszłości. Efektywny szpital to ten, który stawia przede wszystkim na pacjenta. Wiemy o tym też, że dzisiaj najdroższym i najważniejszym zasobem są ludzie, lekarze, pielęgniarki, personel supportujący i też wiemy o tym, że oczekiwanie społeczne jest coraz większe. Z jednej strony widzimy, że nie mamy zasobów, jest tych zasobów coraz mniej. Te zasoby, co jest super, coraz lepiej zarabiają, ale coraz bardziej sobie cenią też życie. Zaczynamy chwytać taki moment, że nie ma kto tych pacjentów obsługiwać. Odpowiedzią z mojej perspektywy na pewno jest technologia, czyli ten szpital efektywny na pewno musi zacząć przechodzić transformację, musi patrzeć do przodu – powiedział.

Młodzi pacjenci, system pod presją. Zdrowie psychiczne, profilaktyka i prawa młodego pokolenia

W programie Kongresu mocno wybrzmiały także tematy dotyczące dzieci i młodzieży, zwłaszcza w kontekście zdrowia psychicznego, profilaktyki i realnego dostępu do wsparcia. Dwie poświęcone temu sesje pokazały, że dziś nie chodzi już wyłącznie o diagnozowanie skali kryzysu, ale o pytanie, czy system potrafi odpowiedzieć na potrzeby młodych wystarczająco wcześnie, skutecznie i adekwatnie do ich codziennych doświadczeń. W centrum rozmowy znalazły się zarówno rosnąca presja psychiczna, wpływ środowiska cyfrowego i przeciążenie systemu opieki, jak i bariery prawne, edukacyjne oraz społeczne, które sprawiają, że wielu młodych trafia po pomoc dopiero wtedy, gdy kryzys jest już zaawansowany.

W sesji Kryzys zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży – system pod presją, Aleksandra Lewandowska, konsultantka krajowa w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży, podkreślała, że dziś nie można już mówić o kryzysie samej psychiatrii dziecięcej w takim znaczeniu jak kilka lat temu, ponieważ w ostatnich latach udało się zbudować nowy, środowiskowy model opieki. Jej zdaniem prawdziwym i nadal narastającym problemem pozostaje jednak kryzys zdrowia psychicznego młodego pokolenia, którego skala z roku na rok rośnie. Zwracała uwagę, że same działania lecznicze nie wystarczą, jeśli nie zostaną oparte na silnym fundamencie profilaktyki i współpracy międzysektorowej. Wyraźnie akcentowała też, że zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży nie może być traktowane wyłącznie jako zadanie resortu zdrowia, lecz powinno być osadzone szerzej, w obszarze zdrowia publicznego, edukacji i działań środowiskowych. – My już w tej chwili kryzysu psychiatrii dzieci i młodzieży nie mamy, bo przez te ostatnie lata udało nam się zbudować nowy model opieki psychiatrycznej, rzeczywiście osadzony w środowisku naszych pacjentów. Ale kryzys zdrowia psychicznego i ta epidemia, o której mówimy, ona nadal trwa, a co niepokojące, ten problem się nasila z roku na rok. Jeżeli nie będzie wzmocnionego obszaru profilaktyki, jeżeli nasz trójpoziomowy model nie będzie stał na mocnym fundamencie zero, czyli profilaktyce, to nie wyjdziemy z tego kryzysu – wskazywała.

W sesji System bez młodych? O zdrowiu i prawach dzieci oraz młodzieży bez cenzury, Paulina Piechna-Więckiewicz, podsekretarz stanu w Ministerstwie Edukacji Narodowej, zwracała uwagę, że szkoła nie może być traktowana jako instytucja, która samodzielnie rozwiąże wszystkie problemy zdrowotne i społeczne młodych ludzi. Podkreślała, że rolą systemu edukacji jest przede wszystkim profilaktyka, wczesne wsparcie i tworzenie bezpiecznego środowiska, ale nie zastąpi on specjalistycznych świadczeń zdrowotnych. W swojej wypowiedzi mocno akcentowała także potrzebę poważnego traktowania głosu młodych ludzi, większej spójności prawa oraz odpowiedzialności dorosłych za tworzenie świata, w którym prawa dziecka do zdrowia, w tym zdrowia psychicznego, nie pozostają jedynie deklaracją. Wskazywała również, że jednym z realnych problemów są sytuacje, w których młodzi nie otrzymują potrzebnej pomocy z powodu decyzji dorosłych, a państwo musi umieć na takie wyzwania odpowiadać w sposób bardziej konsekwentny i międzyresortowy. – Dla mnie najważniejsza rzecz na świecie to świat odpowiedzialnych dorosłych. Bez względu na to, ile wymyślimy instrumentów, które pozwolą młodym ludziom mieć realny udział w różnych decyzjach, to najgorsze, co można zrobić, to lekceważenie doświadczenia młodej osoby, która czegoś doświadcza. Jeżeli chcemy mieć odpowiedzialną młodzież, to musimy podzielić się również instrumentami sprawczości, bo młodzi ludzie chcą być wysłuchani, chcą brać odpowiedzialność i chcą wiedzieć, że kiedy się ich pyta, to coś z tego naprawdę wynika – skonkludowała.

Jak budować bezpieczeństwo lekowe: między krajowymi rozwiązaniami a europejską koordynacją

Kongres był okazją do rozmowy na temat bezpieczeństwa lekowego, m.in. w ramach sesji o tym właśnie tytule. Mateusz Oczkowski, dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji w Ministerstwie Zdrowia, wskazywał, że w obliczu sytuacji kryzysowych trzeba poświęcić kwestię cenową, żeby pacjent miał zagwarantowane leki. Podkreślał, że Polska wypracowała już rozwiązania, które na tle innych państw Unii Europejskiej stawiają ją w pozycji jednego z bardziej zaawansowanych krajów w tym obszarze. W jego wypowiedzi wyraźnie wybrzmiało, że bezpieczeństwo lekowe nie może być dziś rozumiane wyłącznie jako obecność wielu preparatów na rynku, ale jako realna zdolność systemu do zabezpieczenia pacjentów w sytuacjach kryzysowych. Kluczowe znaczenie ma więc nie tylko równowaga między lekami oryginalnymi i generycznymi, ale także wzmacnianie produkcji lokalnej oraz myślenie o dostępności leków w sposób strategiczny i całościowy, z uwzględnieniem scenariuszy nadzwyczajnych. – Polska jest zdecydowanym liderem pod względem bezpieczeństwa lekowego, bo państwa Unii Europejskiej dopiero pod tym względem raczkują. Każde z państw dostało listę leków krytycznych i tworzy do tego przepisy, rozwiązania albo strategie. My wyszliśmy już krok zdecydowanie do przodu w naszych modelowych dwunastu rozwiązaniach, na które trzeba patrzeć holistycznie. (…) To nie jest bezpieczeństwo, jak się ma jeden produkt, z jednej substancji. Gdy wybucha wojna, to nikt nie będzie patrzył, że mamy 40 leków z tej samej grupy terapeutycznej, 50 z drugiej, 100 z kolejnej. Tylko będzie zapytanie wtedy: co zrobić, żeby przeżyć, jak ma się niewydolność serca np. albo cukrzycę. Jaki lek wystarcza, gdy wszystko się dookoła załamało? Więc to jest spojrzenie: przynajmniej jeden z jakiejś grupy, przynajmniej tyle, żeby przeżyć – dodawał.

– Komisja Europejska tak działa, aby ograniczyć fragmentaryzację rynku i wspierać ciągłości dostaw. Jest koncepcja też w Europejskiej Agencji Leków czy w Komisji Europejskiej stworzenia pewnych hubów, miejsc wytwarzania substancji czynnych, nawet sieci. Oczywiście każdy kraj byłby odpowiedzialny za różne cząsteczki, czy antybiotyki, czy leki onkologiczne, można by wdrażać wytwarzanie takiej substancji czynnej dla całej Europy z dotacji UE – i to ma sens, bo fragmentacja rynku krajowego nie ma sensu – mówił dr Grzegorz Cessak, prezes Urzędu Rejestracji Produktów Leczniczych, Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych. Podkreślał także rolę badań klinicznych, wskazując, że o bezpieczeństwie lekowym należy mówić szerzej, nie tylko w kontekście generyczności, ale innowacyjności.

Pensje medyków a stabilność systemu ochrony zdrowia

W panelu Wynagrodzenia medyków. Inwestycja czy koszt? mocno wybrzmiał dylemat, przed którym stoi dziś system ochrony zdrowia: jak prowadzić politykę płacową w sposób sprawiedliwy i długofalowy, a jednocześnie nie osłabiać finansowania świadczeń dla pacjentów.

Katarzyna Kęcka, podsekretarz stanu w Ministerstwie Zdrowia, podkreślała, że wynagrodzenia personelu medycznego należy traktować jako inwestycję w stabilność systemu, podobnie jak nakłady na infrastrukturę czy sprzęt. Zwracała jednak uwagę, że obecna sytuacja wymaga znalezienia równowagi między dalszym wzrostem płac a bezpieczeństwem finansowym całego systemu. Jej wypowiedź wyraźnie podkreśliła też potrzebę bardziej przewidywalnej, racjonalnej i opartej na danych polityki wynagrodzeń, która będzie możliwa do utrzymania nie tylko dziś, ale również w kolejnych latach. – Dla mnie wynagrodzenia medyków to zawsze inwestycja. Tak jak inwestujemy w nowoczesny sprzęt i infrastrukturę, tak absolutnie powinniśmy inwestować w ludzi, którzy tworzą system ochrony zdrowia. Dziś jesteśmy jednak w miejscu wyjątkowym i trudnym, dlatego musimy znaleźć balans pomiędzy finansowaniem świadczeń a kształtowaniem wynagrodzeń. Ta równowaga jest nam potrzebna nie tylko teraz, ale też w dłuższej perspektywie – powiedziała.

Między profilaktyką a sprawnością systemu

W trakcie sesji Szczepienia w Polsce – bilans skuteczności i luki systemowe dużo uwagi poświęcono nie tylko skuteczności samych programów szczepień, ale też barierom systemowym, które ograniczają ich pełny potencjał. Dr Paweł Grzesiowski, Główny Inspektor Sanitarny, zwracał uwagę, że o szczepieniach należy mówić przede wszystkim w kategoriach inwestycji w zdrowie publiczne i realnych oszczędności dla systemu, a nie wyłącznie kosztu jednostkowego. Podkreślał, że skuteczna polityka szczepień powinna opierać się na powszechnej dostępności i centralnie organizowanych rozwiązaniach, które zwiększają efektywność zakupów i upraszczają cały mechanizm. – Wszystkie szczepionki powinny być bezpłatne. Ja dzisiaj szczepiąc za złotówkę daję państwu 10 zł oszczędności niewydanych na leczenie chorób i ich skutków, tak powinniśmy rozmawiać o szczepieniach. Refundacja jest błędem, jest protezą i to jeszcze zepsutą. Odporność to nie są tylko szczepienia, szczepienia to jeden z elementów łańcucha profilaktyki. Bez szybkiej diagnostyki, skutecznego leczenia, higieny i właściwych procedur nie wygramy z chorobami zakaźnymi – przekonywał.

Kardiologia w nowym modelu

O losach Krajowej Sieci kardiologicznej i karty EKOK w ramach sesji Kardiologia: od zawału do niewydolności serca mówił Konrad Korbiński, dyrektor generalny w Ministerstwie Zdrowia. Specjalista podkreślał, że jest to proces wieloetapowy, wymagający zarówno zmian organizacyjnych, jak i odpowiednich ram prawnych. W jego wypowiedzi wyraźnie wybrzmiało także to, że ważnym elementem całego modelu ma być EKOK, choć jej praktyczne wdrożenie będzie wymagało jeszcze dopracowania sposobu zbierania danych, zwłaszcza na poziomie POZ.

– Wdrożenie Krajowej Sieci Kardiologicznej to jest proces, przed nami wiele kroków, które trzeba wykonać. Pierwszy, ze strony POZu – wprowadzenie ścieżki pacjenta. Pierwszy raz w historii medycyny wprowadzamy rozporządzeniem standard koordynacji opieki nad pacjentem. Drugi krok to wprowadzenie rozporządzenia, które określi wskaźniki jakości opieki kardiologicznej, tak abyśmy mogli docelowo przejść w model taki, w którym premiujemy jakość i efektywność tej opieki w systemie. I oczywiście Elektroniczna Karta Opieki Kardiologicznej, tutaj też rozporządzenie już jest w konsultacjach i myślę, że niedługo ta karta będzie miała ramy prawne, żeby być wdrożona, rozwiązanie informatyczne już jest gotowe. Karta EKOK i zbieranie danych jest wielkim wyzwaniem, bo część danych jesteśmy w stanie w sposób bardzo prosty zintegrować, ale wielkim wyzwaniem jest wprowadzanie danych do karty przez lekarzy POZ, nad tym będziemy jeszcze pracować. – wskazał.

Nagrody

Kongresowi towarzyszyły także gale wyróżniające osoby i inicjatywy realnie wpływające na jakość ochrony zdrowia. Podczas wieczornej gali Kobieta Rynku Zdrowia 2026 uhonorowano 13 laureatek wyłonionych z rankingu 100 najbardziej wpływowych kobiet w polskiej ochronie zdrowia, a drugiego dnia wydarzenia w ramach IX Konkursu Zdrowy Samorząd nagrodzono samorządy realizujące wartościowe i skuteczne programy z zakresu profilaktyki, edukacji zdrowotnej i promocji zdrowia.

Kongres Wyzwań Zdrowotnych – Health Challenges Congress (HCC) w Katowicach to spotkanie specjalistów reprezentujących kilkanaście dyscyplin medycznych, środowiska akademickiego, gospodarki, biznesu, finansów, rynku ubezpieczeniowego, organizacji pozarządowych, polityki, administracji państwowej i samorządowej oraz mediów. Wydarzenie stało się bezprecedensowym w skali Europy forum interdyscyplinarnej dyskusji dotyczącej kluczowych zagadnień dla systemów opieki zdrowotnej.  

Organizatorem HCC jest Grupa PTWP, wydawca portalu rynekzdrowia.pl, organizator m.in.: Forum Rynku Zdrowia, corocznej, jednej z najbardziej prestiżowych i reprezentatywnych debat publicznych o aktualnej sytuacji na rynku zdrowia oraz przyszłości systemu ochrony zdrowia w Polsce, a także Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach, największej imprezy biznesowej Europy Centralnej. Rynek Zdrowia zajmuje 1. miejsce w TOP 5 najbardziej opiniotwórczych mediów o tematyce zdrowotnej, według danych Instytutu Monitorowania Mediów.

Źródło: Komunikat Prasowy

Reforma pakietu farmaceutycznego UE coraz bliżej. Nowe przepisy mają zwiększyć dostęp pacjentów do leków

Redakcja Medicalpress — Fri, 16 Jan 2026 09:02:37 +0000

W grudniu 2025 roku Parlament Europejski wraz z Radą UE i Komisją Europejską doszły do porozumienia w sprawie rewizji pakietu farmaceutycznego. To oznacza, że największa od dwóch dekad reforma tego obszaru jest coraz bliżej wdrożenia. Nowe przepisy mają działać na rzecz innowacji i konkurencyjności rynku, jak również na korzyść pacjentów, którzy mają mieć większy dostęp do terapii.

Pakiet farmaceutyczny to pierwsza duża nowelizacja unijnych przepisów farmaceutycznych od 2004 roku, której projekt Komisja Europejska po raz pierwszy opublikowała w kwietniu 2023 roku. W okresie polskiej prezydencji 4 czerwca 2025 roku Rada UE uzgodniła swoje stanowisko negocjacyjne, a 11 grudnia wspólnie z Parlamentem instytucje te osiągnęły porozumienie co do tego, jak mają ostatecznie wyglądać nowe przepisy.

– Mamy już zakończony trilog, czyli czekamy tylko na potwierdzenie formalne największej od 20 lat reformy rynku leków. Jedno określenie, które spaja te przepisy, to: większa dostępność. Z jednej strony chcemy dawać impulsy dla leków innowacyjnych, branży badawczej i firm, które wynajdują nowe leki, bo żeby leki były dostępne, muszą zostać najpierw wynalezione, a z tym się często wiąże olbrzymi koszt liczony w miliardach euro. Z drugiej strony, żeby lek był dostępny, to musi być nas na niego stać – nas jako pacjentów czy nas jako państwa członkowskie, które refundują część tych leków przez budżet – podkreśla w rozmowie z agencją Newseria dr Adam Jarubas, poseł do Parlamentu Europejskiego z PSL, przewodniczący Komisji Zdrowia Publicznego w PE (SANT).

Jednym z najważniejszych elementów osiągniętego porozumienia jest uzgodnienie ośmioletniego okresu wyłączności danych pochodzących z badań przedklinicznych i klinicznych dla firm wprowadzających lek na rynek. Po upływie tego okresu inne firmy mogą je wykorzystywać do produkcji leków generycznych. W określonych warunkach będzie możliwe wydłużenie tego okresu, a maksymalny łączny czas ochrony wynosi 11 lat.

– Największy spór dotyczył okresu wyłączności ochrony danych i ochrony rynkowej. Z jednej strony to jest to, na czym bardzo zależało branży innowacyjnej, czyli Big Pharmie. Z drugiej strony mamy perspektywę pacjentów i producentów leków generycznych, bo pamiętajmy, że w okresie, kiedy kończy się ta ochrona, leki tanieją od 30 do nawet 90 proc. – tłumaczy dr Adam Jarubas. – Udało się przyjąć zbalansowane rozwiązanie. Podstawowy okres ochrony danych to jest osiem lat. Może on być wydłużony dla producentów leków pod warunkiem spełnienia określonych dodatkowych wymagań. To jest chociażby kwestia odpowiedzi na tak zwane niezaspokojone potrzeby medyczne, czyli nowe wskazania terapeutyczne, podjęcie dodatkowych badań czy procedury oceny technologii medycznych HTA. To są bardzo szczegółowe rozwiązania.

Wśród wyjątków znalazła się m.in. sytuacja, w której spółka uzyska autoryzację na jedno lub więcej nowych wskazań terapeutycznych przynoszących istotne korzyści kliniczne w porównaniu z istniejącymi terapiami.

– Bardzo ważny jest tzw. wyjątek Bolara. Chodzi o to, żeby w momencie, kiedy ustaje ochrona danych czy ochrona rynkowa, lek był od razu dostępny w sprzedaży czy produkcji generycznej. Zapisaliśmy więc, że zanim ten czas ochrony upłynie, przyszli producenci będą mogli już prowadzić badania i wstępne procedury rejestracyjne dla tego leku. To się sprowadza do tego, że tańszy lek będzie mógł być wcześniej dostępny dla pacjentów – wyjaśnia przewodniczący komisji SANT w PE.

Jak podkreśla, regulacja ma też wyrównać dostępność leków na różnych rynkach.

– Obecnie jest taka sytuacja, że niektóre leki są w Europie Zachodniej, na większych, bogatszych rynkach dostępne dwa–trzy lata wcześniej. Producenci leków nie byli zobowiązani do tego, żeby zaoferować swoje produkty na mniejszych rynkach. Teraz będzie to wymuszone przez regulację. W momencie kiedy preparat będzie zarejestrowany, to pod sankcją nawet utraty wyłączności rynkowej w niektórych państwach producenci będą zachęcani do tego, żeby zaoferować te leki również w takich krajach jak Polska, Rumunia czy Bułgaria – wyjaśnia dr Adam Jarubas.

Reforma zapowiada również uproszczenie wewnętrznych procedur w Europejskiej Agencji Leków (EMA). Dzięki niemu wnioski o pozwolenie na dopuszczenie leków do obrotu mają być szybciej rozpatrywane. Ponadto mają być składane w formie elektronicznej, a pozwolenie domyślnie wydawane na czas nieograniczony. Wszystko po to, aby uniknąć niepotrzebnych obciążeń administracyjnych.

– Dodatkowym elementem, który też uchwaliliśmy w Parlamencie Europejskim na komisji SANT, jest Akt o lekach krytycznych. Te dwa dokumenty będą nową konstytucją lekową. Te przepisy się uzupełniają i doprowadzą do tego, że te leki będą wcześniej dostępne dla naszych pacjentów – podkreśla europoseł z PSL.

15 grudnia 2025 roku komisja SANT przyjęła stanowisko w sprawie Aktu o lekach krytycznych (Critical medicines act), który ma się przyczynić do zmniejszenia zależności Unii Europejskiej od państw trzecich w zakresie dostępu do leków. Europosłowie chcą zmiany procedur zamówień publicznych, by były możliwe m.in. wspólne zamówienia ze strony co najmniej trzech państw członkowskich UE lub takie, w których uczestniczy Komisja i co najmniej pięć państw członkowskich Unii. Dzięki temu ma się zwiększyć podaż leków, zwłaszcza tych na rzadkie choroby, ale też środków przeciwdrobnoustrojowych oraz innych innowacyjnych, kosztownych lub specjalistycznych metod leczenia.

W dokumencie mowa również o utworzeniu unijnego mechanizmu koordynacji krajowych zapasów i zapasów awaryjnych leków krytycznych. Europosłowie domagają się, aby Komisja Europejska w przypadku niedoboru lub zakłócenia dostaw kluczowego produktu leczniczego miała prawo decydować o jego redystrybucji z jednego krajowego zapasu do drugiego lub kilku innych krajów.

– Polski sektor biotechnologiczny i farmaceutyczny może bardzo skorzystać na obu regulacjach, stąd blisko konsultowaliśmy się w czasie prac nad pakietem i aktem o lekach krytycznych z branżą innowacyjną oraz generyczną. Zwłaszcza branża generyczna jest bardzo zadowolona z tych przepisów, bo to może być mocny impuls dla odtwarzania produkcji, która wyprowadziła się z Europy, przyciągania jej w niektórych kategoriach. Polska ma bardzo silny potencjał w niektórych rodzajach insuliny, więc firmy u nas mogą na tym skorzystać – ocenia europoseł.

Źródło: Newseria

Logistyka leków w Polsce. Jak system dostaw wpływa na bezpieczeństwo zdrowotne i dostępność terapii?

Redakcja Medicalpress — Wed, 29 Oct 2025 08:09:41 +0000

Rosnące zapotrzebowanie na leki w Polsce stawia przed sektorem farmaceutycznym i logistycznym coraz większe wyzwania. Tylko w pierwszym kwartale 2025 roku Polacy kupili 450 milionów opakowań leków, co oznacza wzrost o 3,5% w porównaniu z rokiem poprzednim. Starzenie się społeczeństwa, wzrost liczby chorób cywilizacyjnych oraz coraz lepsza diagnostyka sprawiają, że zapewnienie ciągłości dostaw leków staje się jednym z kluczowych filarów bezpieczeństwa zdrowotnego kraju. Jak na te zmiany reaguje rynek farmalogistyki? Jakie innowacje wprowadzają operatorzy, by sprostać rosnącym potrzebom pacjentów?

Jedynie w I kwartale 2025 r. Polacy kupili 450 mld opakowań leków, czyli aż 3,5% więcej niż jeszcze rok temu. Zgodnie z najnowszymi danymi – prawie 90% polskich pacjentów deklaruje, że regularnie kupuje leki na receptę, a co więcej – Polska znajduje się w czołówce Europy pod względem spożycia medykamentów. Wszystko wskazuje, że zapotrzebowanie na nie stale będzie rosło ze względu na starzenie się społeczeństwa, choroby cywilizacyjne czy rosnącą świadomość i diagnostykę. Jak w odpowiedzi na zwiększające się zapotrzebowanie radzi sobie logistyka farmaceutyczna?

W 2023 r. Polacy kupili 950 mln opakowań leków OTC, co w przeliczeniu na przeciętnego dorosłegomieszkańcadaje nawet 30 opakowań leków. Według danych PEX tylko w pierwszych trzech miesiącach 2025 r. w aptekach sprzedano 450 mld opakowań leków. Z roku na rok zwiększa się liczba medykamentów dostępnych na rynku i rośnie też zapotrzebowanie na nie, co jest efektem trzech głównych czynników: starzenia się społeczeństwa, coraz częstszych chorób cywilizacyjnych oraz rosnącej świadomości pacjentów i możliwości diagnostycznych.

Coraz starsi, coraz bardziej schorowani i lepiej zdiagnozowani

Mediana wieku Polaków obecnie wynosi prawie 43 lata. Według danych WorldData plasuje to nasz kraj na 33. miejscu na świecie pod względem wieku społeczeństwa, ale w perspektywie najbliższych 25 lat – mediana wieku w Polsce może wzrosnąć do 52 lat. Co więcej, jak twierdzą eksperci ZUS, w ok. 70% przypadków powodem śmierci są choroby cywilizacyjne – w tym m.in. cukrzyca, otyłość, nabyte choroby sercowo-naczyniowe, niektóre nowotwory… A taka perspektywa wskazuje na dalszy wzrost zapotrzebowania lekowego.

Wpływ na zwiększony popyt na medykamenty ma również coraz lepsza diagnostyka medyczna. Wysoka jakość i dokładny – jak nigdy wcześniej – sprzęt medyczny, pozwala na precyzyjne badanie stanu zdrowia pacjentów. Rosnąca świadomość Polaków, liczne kampanie edukacyjne czy programy takie jak „Moje Zdrowie” powodują, że też częściej podejmuje się decyzje o weryfikacji swojego stanu zdrowia.

– W ostatnich latach wyraźnie zmieniły się postawy Polaków wobec zdrowia. Coraz więcej osób regularnie wykonuje badania, ze względu na rosnącą świadomość znaczenia wczesnego wykrywania chorób. To bardzo pozytywne zjawisko, bo przekłada się na szybsze rozpoczęcie leczenia i lepsze rokowania pacjentów. Z drugiej strony, większa wykrywalność chorób naturalnie skutkuje wzrostem zapotrzebowania na leki. W praktyce oznacza to konieczność przygotowania systemu ochrony zdrowia – w tym sektora farmaceutycznego i logistycznego – na rosnące potrzeby pacjentów. Dlatego tak istotne staje się zapewnienie ciągłości dostaw leków i rozwój nowoczesnej farmalogistyki, która gwarantuje bezpieczeństwo lekowe w skali całego kraju – mówi Bartłomiej Wnęk, Dyrektor ds. Operacji i Procesów Logistycznych Pharmalink.

Na rosnące zapotrzebowanie lekowa wpływ mają także zmiany klimatu, towarzyszący im rozwój chorób i schorzeń, czy też nowe warianty chorób. A zważywszy na sytuację geopolityczną zwiększa się także potrzeba bezpieczeństwa lekowego, stabilności dostaw, co szczególnie po pandemii COVID-19 wezbrało na sile. Coraz większe zapotrzebowanie stwarza wyzwania nie tylko branżom farmaceutycznym i medycznym, ale także sektorowi okołofarmaceutycznemu, w tym logistyce.

Logistyka leków w Polsce

Zapotrzebowanie na wyspecjalizowany transport leków i wyrobów medycznych stale rośnie, czego dowodem może być wzrost przychodów Pharmalink o 33% zaledwie w perspektywie dwóch lat – od 2021 do 2023 r. Choć Polska w Europie zajmuje pozycję lidera w branży transportowej, odpowiadając za realizację ok. 20% wszystkich przewozów w Unii Europejskiej, na co wskazują dane Eurostatu, to wyzwania transportu leków są niemałe nawet na naszym rynku. Wynikają one nie tyle co z potrzeby samego transportu, co wysokiej specjalizacji i jakości przewozu leków.

– Transport leków wymaga zachowania ciągłości łańcucha chłodniczego oraz pełnej identyfikowalności każdej partii. Często konieczny jest także monitoring GPS i IoT umożliwiający śledzenie przesyłki w czasie rzeczywistym, specjalne uprawnienia kierowców oraz wyspecjalizowane technologie wspierające fracht.Transport leków wymaga nie tylko doskonałej organizacji, lecz także wyjątkowej dyscypliny i gotowości do pracy o każdej porze, by preparat trafił na czas tam, gdzie jest potrzebny – do szpitala, apteki czy bezpośrednio do pacjenta. Podczas wzmożonych zachorowań sezonowych czy kryzysów epidemiologicznych to właśnie sprawna logistyka pozwala utrzymać ciągłość dostaw leków i sprzętu, wspierając działania mające na celu opanowanie sytuacji. – mówi dyrektor Pharmalink.

Struktura prawna dotycząca dostępności leków (pakiet farmaceutyczny), choć dopiero w budowie, już teraz wskazuje na wysokie znaczenie specjalizacji i profesjonalizacji przewozów leków, a także jeszcze mocniej podkreśla samą potrzebę transportu farmaceutycznego.

Logistyka w gotowości

Aby sprostać rosnącemu zapotrzebowaniu i oczekiwaniom dotyczącym przewozu leków, operatorzy logistyczni polskim rynku – jak Pharmalink – wprowadzą szereg rozwiązań, których zadaniem jest zapewnienie stabilności transportu, usprawnienie dostaw i stale podnoszenie jakości świadczonej usługi. Ważnym elementem jest w tym zakresie dywersyfikacja lokalizacji magazynów i hurtowni farmaceutycznych oraz hubów dystrybucyjnych. Dzięki temu zwiększa się odporność systemu na ewentualne zakłócenia, minimalizuje się ryzyko braków lekowych, a przede wszystkim usprawnia się czas dostaw. Ponadto, wiele magazynów czy hurtowni lekowych coraz częściej wyposażana jest w inteligentne systemy – roboty, które skracają czas kompletacji zamówień, zwiększają bezpieczeństwo i tym samym również przyspieszają proces dostarczania leków do chorych. Sprawny system logistyczny, optymalizacja tras znacząco pozwalają obniżyć koszty przewozu, optymalizują często czas dojazdu, a nawet w wielu przypadkach pozwalają zredukować emisję CO2.

– Obserwując dynamikę rynku i zapotrzebowanie lekowe w Pharmalink, rozwijamy kolejne magazyny i centra dystrybucyjne w nowych lokalizacjach, by maksymalnie usprawnić proces dostaw. Zróżnicowanie lokalizacyjne magazynów sprawia, że czas przewozu leków zmniejsza się, a dostawy mogą być realizowane w timingu lepiej dostosowanym do klientów końcowych. Zatem, gdy tylko dostrzegamy możliwości kolejnych optymalizacji – wdrażamy je – podsumowuje Bartłomiej Wnęk z Pharmalink.

Zagraniczne dostawy

Warto podkreślić też, że dobrze zorganizowany system logistyczny i sprawne dostawy są kluczowe zwłaszcza ze względu na bardzo duże uzależnienie Polski od leków i substancji czynnych sprowadzonych z zagranicy. Choć w Polsce znajduje się 100 zakładów farmaceutycznych, to ponad 70% substancji czynnych wykorzystywanych w produkcji leków w Europie pochodzi z Chin i Indii. Co więcej, w Polsce odsetek ten jest wyższy i wynosi 80%.

Logistyka leków stoi przed odpowiedzialnym zadaniem. Musi sprostać rosnącemu popytowi i zagwarantować bezpieczeństwo oraz stabilność dostaw. Dostępność leków jest filarem bezpieczeństwa zdrowia i życia Polaków, a w obliczu tak dużego uzależnienia od eksportu, logistyka i transport stanowią jej podstawę. Starzenie się społeczeństwa, wzrost liczby chorób cywilizacyjnych oraz coraz lepszej diagnostyki medycznej, powodują, że tylko sprawna, zoptymalizowana i profesjonalna logistyka będzie w stanie odpowiedzieć na potrzeby pacjentów i całego systemu ochrony zdrowia.

Źródło: Komunikat Prasowy

Pakiet Farmaceutyczny UE: Przełomowe zmiany dla pacjentów i wyzwanie dla farmalogistyki

Redakcja Medicalpress — Wed, 06 Aug 2025 07:17:56 +0000

Największa od dwóch dekad reforma prawa farmaceutycznego w Unii Europejskiej weszła w kluczową fazę. Europejski Pakiet Farmaceutyczny, którego wspólne stanowisko zostało przyjęte przez Radę UE pod przewodnictwem polskiej prezydencji, ma diametralnie zmienić rynek leków w Europie – zarówno w zakresie dostępności terapii, jak i bezpieczeństwa lekowego. 17 czerwca 2025 r. rozpoczął się pierwszy trilog, czyli negocjacje Rady z Parlamentem Europejskim, które zdecydują o ostatecznym kształcie rozwiązań.

Rozporządzenie i dyrektywa – liczące razem blisko 1400 stron – mają na celu wzmocnienie odporności systemów zdrowotnych krajów członkowskich, skrócenie czasu wprowadzania leków na rynek, zwiększenie transparentności w zakresie dostępności farmaceutyków oraz przeciwdziałanie ich niedoborom.

„Zbiór przepisów zawartych w pakiecie farmaceutycznym, to ogromna szansa dla polskich pacjentów na większą dostępność leków sierocych, terapii genowych i tkankowych, a przede wszystkim generyków, czyli leków, które zawierają tę samą substancję czynną, co oryginalny – referencyjny lek” – zaznacza Piotr Strumiłło, Dyrektor Logistyki w Urtica. „Najczęściej są to po prostu tańsze zamienniki nowoczesnych, skutecznych leków, które umożliwiają znaczące obniżenie kosztów terapii i większą dostępność produktów na półkach aptecznych”.

Reforma farmaceutyczna to nie tylko większa dostępność leków, ale także nowe obowiązki i standardy, które musi spełnić cały łańcuch dostaw. Rosnąca rola logistyki – a zwłaszcza tzw. cold chain logistics – wymagać będzie dalszych inwestycji w technologie, systemy predykcji i automatyzację procesów.

„Pakiet farmaceutyczny to realny impuls dla całego sektora zdrowia, ale jego wdrożenie będzie wymagało ogromnego wsparcia ze strony profesjonalnej logistyki” – podkreśla Maciej Orczykowski z Pharmalink. „Coraz większe znaczenie będą miały dostawy realizowane w kontrolowanej temperaturze, systemy predykcji i monitoringu, a także automatyzacja procesów zapewniających bezpieczeństwo lekowe pacjentów”.

To właśnie kwestie logistyki i dystrybucji – często pomijane w debacie publicznej – stanowią jeden z filarów nowego pakietu. Przewidziano m.in. system magazynów buforowych, zwiększoną przejrzystość łańcucha dostaw i obowiązek monitorowania dostępności produktów leczniczych. Dla operatorów oznacza to konieczność wdrożenia jeszcze bardziej zaawansowanych systemów zarządzania i szybszego reagowania na ewentualne braki.

„Już dziś firmy takie jak Pharmalink szczególny nacisk kładą na inwestycje w zaawansowane systemy monitoringu, planowania dostaw i reagowania kryzysowego. W nowym otoczeniu regulacyjnym te rozwiązania nie będą wartością dodaną, a standardem rynkowym” – zaznacza Orczykowski.

Warto też przypomnieć, że reformy przewidują także skrócenie okresów wyłączności rynkowej dla nowych leków, jeśli nie zostaną one udostępnione we wszystkich krajach członkowskich w ciągu dwóch lat. Ten zapis ma motywować firmy farmaceutyczne do szybszego udostępniania.

Źródło: Komunikat Prasowy

Bez fabryk leków Europa będzie bezbronna

Redakcja Medicalpress — Thu, 03 Jul 2025 12:04:07 +0000

Wojna w Ukrainie obnażyła słabość europejskiego systemu zaopatrzenia w leki. Choć Unia Europejska od lat mówi o odporności, to realna zdolność do samodzielnego wytwarzania krytycznych farmaceutyków i ich składników wciąż pozostaje ograniczona. Raport przygotowany przez ekspertów SGH i Ministerstwo Obrony Narodowej pokazuje, że bezpieczeństwo lekowe musi być dziś traktowane na równi z obronnością. Podczas debaty w Brukseli padły jasne postulaty: Europa potrzebuje dedykowanego funduszu, mapy zdolności przemysłowych i wyraźnego wsparcia dla krajowego przemysłu farmaceutycznego. Polska – zdaniem ekspertów – ma tu szansę odegrać kluczową rolę.

Konieczność utworzenia w ramach budżetu UE funduszu wsparcia produkcji leków krytycznych w Europie to wniosek z analizy wpływu wojny na dostępność leków na Ukrainie. Medicines for Poland: Komisja Europejska powinna uruchomić realne wsparcie istniejącego w Europie przemysłu, aby umożliwić powrót produkcji leków krytycznych i ich składników do UE, z uwzględnieniem Europy Środkowo-Wschodniej jako obszaru o wysokim potencjale przemysłowym.

Podczas posiedzenia Komisji Zdrowia Publicznego (26 czerwca br.) poświęconego projektowi Aktu o Lekach Krytycznych rozmawiano o rekomendacjach zawartych w raporcie pt. „Medicines Supply Security for Poland’s and Europe’s Military Security” przygotowanym przez ekspertów Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie i polskie Ministerstwo Obrony Narodowej.

Wnioski z wojny

Autorzy raportu analizując sytuację na Ukrainie po napaści rosyjskiej przygotowali rekomendacje dla krajów UE. Z raportu wynika, że choć rynek farmaceutyczny na Ukrainie rozwijał się szybko w latach 2015-2022 i krajowa produkcja leków zapewniała około 70% wszystkich sprzedawanych w aptekach farmaceutyków, w pierwszej fazie wojny zapasy kluczowych leków w wielu przypadkach spadły do poziomu wystarczającego na mniej niż 10 dni. I choć w 2020 r. zarejestrowanych było na Ukrainie 115 producentów i 400 dystrybutorów farmaceutycznych, problemem był niedobór leków zwłaszcza sercowo-naczyniowych i chemioterapeutyków, powodujący bezpośrednie zagrożenie dla życia pacjentów. Np. w Mariupolu w obwodzie donieckim niedobory leków dotknęły pacjentów z chorobami onkologicznymi, cukrzycą, gruźlicą i chorobami tarczycy. W innych regionach zgłaszano niedobory antybiotyków i leków na choroby układu krążenia i leczenie udaru mózgu. Dopiero zewnętrzne dostawy leków i sprzętu medycznego zapewniły wsparcie.

Współautorka raportu prof. Monika Raulinajtys-Grzybek z Szkoły Głównej Handlowej w Warszawie apelowała o stworzenie mapy zasobów przemysłu chemicznego i farmaceutycznego w UE oraz włączenie tematu zaopatrzenia w leki do ćwiczeń obrony cywilnej. Rekomendowała utworzenie dedykowanego funduszu wsparcia produkcji leków krytycznych w ramach nowych Wieloletnich Ram Finansowych UE, finansowanie produkcji leków krytycznych z list narodowych z programu STEP, ochronę przemysłu farmaceutycznego przed odłączeniem nośników energii w czasie kryzysu. Prof. Joanna Żukowska z Szkoły Głównej Handlowej, współautorka raportu zwróciła uwagę na konieczność rozszerzenie katalogu potrzeb zgłaszanych do Planu zabezpieczenia potrzeb Sił Zbrojnych realizowanego przez przedsiębiorców o wytwarzanie środków medycznych i utrzymanie zdolności produkcyjnych w czasie pokoju oraz zwolnienia kluczowego personelu farmaceutycznego z obowiązku pełnienia czynnej służby wojskowej w przypadku mobilizacji i w czasie wojny.

Bezsilny akt

Przedstawiony w marcu br. projekt Critical Medicines Act ma minimalizować ryzyko niedoborów leków w Europie, zwłaszcza tych o krytycznym znaczeniu dla zdrowia publicznego, poprzez zwiększenie niezależności UE od dostawców z państw trzecich. W 2024 r. Europejska Agencja Leków (EMA) przyjęła zaktualizowaną wersję unijnego wykazu leków o krytycznym znaczeniu, która zawiera 270 substancji czynnych.

„Chciałbym, aby nasze działania były realne i skuteczne, a nie oparte tylko na dyskusji o konieczności wzmacniania bezpieczeństwa. Wskazane przez Komisję Europejską na lata 2026- 2027 80 mln euro na realizację celów Aktu o Lekach Krytycznych dla 27 państw to stanowczo za mało” – zaznaczył europoseł Bartosz Arłukowicz. „Musimy budować bezpieczeństwo lekowe UE, a projekt Aktu o Lekach Krytycznych jest dobrym początkiem. Wymaga jednak kilku istotnych zmian – przyznał europoseł Adam Jarubas, przewodniczący Komisji Zdrowia Publicznego Parlamentu Europejskiego. Europoseł Tomislav Sokol podkreślił, że trzeba walczyć o dodatkowy fundusz wsparcia produkcji leków krytycznych. „W Wieloletnich Ramach Finansowych muszą znaleźć się środki na implementację Aktu o Lekach Krytycznych” – przekonywał.

Prof. Monika Raulinajtys-Grzybek dodała, że warto pomyśleć o synergii między wydatkami na cele wojskowe i na leki krytyczne.

Nowa definicja bezpieczeństwa – leki jako infrastruktura strategiczna

Podczas wcześniejszej debaty nad tym raportem 25 czerwca br. w Europejskim Komitecie Ekonomiczno-Społecznym w Brukseli Katarzyna Piotrowska – Radziewicz, dyrektor Departamentu Polityki Lekowej i Farmacji w Ministerstwie Zdrowia przypomniała, że polska prezydencja uświadomiła w Brukseli, jak ważne jest bezpieczeństwo lekowe.

„Leki, zwłaszcza te krytyczne, muszą być dostępne lokalnie, niezależnie od globalnych zawirowań, zerwanych łańcuchów dostaw czy konfliktów zbrojnych. Dziś to już nie postulat, to imperatyw strategiczny. Instrumenty, jak STEP, muszą zostać poszerzone. Kraje członkowskie powinny mieć prawo aplikowania o wsparcie także dla leków, które są strategiczne z ich własnej perspektywy, ale niekoniecznie znajdują się na wspólnej liście UE. Lekowe bezpieczeństwo nie jest kwestią rynku, tylko kwestią odporności całej Unii Europejskiej i całego NATO” – podkreślała europosłanka Elżbieta Łukacijewska.

Krzysztof Kopeć, prezes Krajowych Producentów Leków – organizacji zrzeszającej największe firmy wytwarzające farmaceutyki na terenie Polski zaznaczył, że producenci są rzetelnym partnerem bezpieczeństwa gotowym produkować leki krytyczne.

„Jednak Akt o Lekach Krytycznych musi być dostosowany do dynamicznej sytuacji geopolitycznej i wyrównać szanse konkurowania europejskich wytwórców z azjatyckimi na rynku UE” – powiedział. Europoseł Adam Jarubas wskazał, że Polska może być istotnym miejscem produkcji leków krytycznych także dla mniejszych krajów Europy Wschodniej. Zdaniem Grzegorza Rychwalskiego, doradcy EKES i wiceprezesa Krajowych Producentów Leków, Komisja powinna uruchomić realne wsparcie istniejącego w Europie przemysłu, aby umożliwić powrót produkcji leków krytycznych i ich składników do UE, z uwzględnieniem Europy Środkowo-Wschodniej jako obszaru o wysokim potencjale przemysłowym.

Źródło informacji: Krajowi Producenci Leków

Polska prezydencja pod znakiem bezpieczeństwa lekowego i zdrowia psychicznego młodzieży. Rada EPSCO przyjęła kluczowe konkluzje

Redakcja Medicalpress — Mon, 23 Jun 2025 08:15:35 +0000

Pod przewodnictwem Polski zakończyły się prace Rady EPSCO (ds. Zatrudnienia, Polityki Społecznej, Zdrowia i Ochrony Konsumentów) w części poświęconej zdrowiu. Spotkanie, które odbyło się 20 czerwca 2025 r. w Luksemburgu, było jednym z najważniejszych wydarzeń polskiej prezydencji w Radzie UE w obszarze zdrowia. Obradom przewodniczyła minister zdrowia Izabela Leszczyna, a w dyskusji wzięli również udział wiceministrowie Katarzyna Kacperczyk i Marek Kos. W centrum uwagi znalazły się cztery strategiczne tematy: akt o lekach krytycznych, pakiet farmaceutyczny, zdrowie psychiczne dzieci i młodzieży w erze cyfrowej oraz profilaktyka zdrowotna.

Bezpieczeństwo lekowe i pakiet farmaceutyczny – wspólny interes Europy

Minister Izabela Leszczyna podkreśliła, że niedobory leków to problem, który dotyka wszystkie kraje europejskie, niezależnie od wielkości gospodarki:
„Niedobory leków dotykają nas bez względu na wielkość gospodarki i położenie geograficzne. Dlatego z satysfakcją przyjmujemy szerokie poparcie dla aktu o lekach krytycznych. To z pewnością ważny krok w kierunku wzmocnienia europejskiego przemysłu farmaceutycznego, a co za tym idzie – bezpieczeństwa pacjentów.”

Jednym z sukcesów polskiej prezydencji było zakończenie trwających niemal dwa lata negocjacji nad unijnym pakietem farmaceutycznym. To pierwsza od dwóch dekad rewizja unijnego prawa w tym obszarze. Jak zaznaczyła minister Leszczyna:
„Mandat, który przyjęliśmy, odpowiada na wyzwania i potrzeby zidentyfikowane w ostatnich latach. Wprowadza szereg bardzo dobrych rozwiązań, które pozwolą nam wzmocnić stabilność i odporność naszych systemów ochrony zdrowia i zapewnić pacjentom w całej Unii Europejskiej sprawiedliwy dostęp do skutecznych, bezpiecznych i dostępnych cenowo leków, niezależnie od miejsca zamieszkania.”

Zdrowie psychiczne młodego pokolenia: głos młodzieży w centrum debaty

Podczas spotkania Rada przyjęła również konkluzje w sprawie zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży w erze cyfrowej. Dokument – opracowany przy współudziale młodych ludzi – ma być odpowiedzią na rosnące wyzwania związane z wpływem świata cyfrowego na dobrostan psychiczny najmłodszych Europejczyków.

„To wyjątkowy i potrzebny dokument, który opracowaliśmy wspólnie. Do jego współtworzenia zaprosiliśmy młodych ludzi, którzy dziś uczą się, dorastają, kształtują swoją tożsamość, a za kilkanaście lat to oni będą budować Unię Europejską i rozwijać nasze kraje. Dlatego ich dobrostan jest dla nas wszystkich tak ważny” – podkreśliła minister Leszczyna.

Zaznaczyła także:
„Odpowiedzialność za stworzenie bezpiecznego środowiska cyfrowego spoczywa na nas – dorosłych, decydentach, specjalistach oraz nauczycielach i rodzicach. Musimy zrozumieć potrzeby dzieci i młodzieży i wspólnie szukać rozwiązań. Bardzo ważny jest dostęp do wsparcia psychologicznego i pomocy psychiatrycznej, ale najważniejsza jest profilaktyka i zapewnienie młodym ludziom odpowiedniego środowiska do dorastania.”

W konkluzjach znalazły się konkretne zalecenia: edukacja w szkołach, ułatwiony dostęp do specjalistów zdrowia psychicznego oraz kampanie informacyjne dla rodziców i nauczycieli.

Inne obszary podjęte podczas spotkania

W trakcie posiedzenia omówiono również:

potrzebę ustanowienia limitów liczby dzieci przypadających na jednego dawcę nasienia lub komórek jajowych,
przeciwdziałanie dezinformacji zdrowotnej,
ochronę młodzieży przed nowymi produktami nikotynowymi – w tym e-papierosami i saszetkami nikotynowymi,
oraz wpływ unijnej dyrektywy ściekowej na dostępność leków i odpowiedzialność producentów.

Wszystkie te tematy wpisują się w szerszą strategię budowania odpornego, zrównoważonego i nowoczesnego systemu zdrowia w Europie – zorientowanego na potrzeby pacjenta, bezpieczeństwo lekowe oraz zdrowie psychiczne społeczeństw.

Źródło: Ministerstwo Zdrowia Fot. Ministerstwo Zdrowia

200 recept dziennie? Główny Inspektor Farmaceutyczny alarmuje: to już nie wyjątki, a realne zagrożenie

Redakcja Medicalpress — Tue, 17 Jun 2025 08:28:22 +0000

7 tysięcy recept farmaceutycznych wystawionych w jednej aptece. Blisko 200 recept jednego dnia – na jeden lek, dla jednego pacjenta. Państwowa Inspekcja Farmaceutyczna nie ma wątpliwości: dochodzi do poważnych nadużyć. GIF wydał oficjalny komunikat i zapowiada działania kontrolne.

Recepta farmaceutyczna to jedno z najdalej idących uprawnień w rękach farmaceuty. Zgodnie z prawem, może być wystawiona wyłącznie w sytuacji zagrożenia zdrowia pacjenta – i tylko wtedy, gdy nie ma możliwości uzyskania recepty od lekarza. Ale jak pokazują najnowsze dane, ten instrument bywa coraz częściej wykorzystywany nie jako wyjątek, ale jako stała praktyka – i to w liczbach, które trudno uzasadnić medycznie.

W opublikowanym 12 czerwca 2025 roku komunikacie, Główny Inspektor Farmaceutyczny Łukasz Pietrzak wprost alarmuje:

„W kontrolowanej aptece wystawiono 7000 recept farmaceutycznych na różne produkty lecznicze dla 997 pacjentów” – czytamy w oficjalnym komunikacie.

To nie jedyny przypadek. Inspektorzy w terenie dokumentują coraz więcej sytuacji granicznych – jak ta, w której farmaceuta w ciągu doby wystawił niemal 200 recept na ten sam produkt leczniczy. W innej miejscowości liczba wystawionych recept kilkukrotnie przekroczyła… liczbę mieszkańców.

Farmaceuta to nie automat do recept

Uprawnienie farmaceuty do wystawienia recepty nie budzi wątpliwości – co więcej, jest ważnym elementem reagowania w sytuacjach nagłych. Ale jak przypomina GIF, to nie oznacza braku nadzoru. I nie zwalnia z odpowiedzialności:

„Niezależność zawodowa farmaceuty, o której mowa w art. 35 ustawy o zawodzie farmaceuty, nie stanowi podstawy do wyłączenia ani ograniczenia kompetencji kontrolnych organów administracji publicznej.”

Inspekcja farmaceutyczna podkreśla, że recepta farmaceutyczna to uprawnienie – nie obowiązek. A decyzja o jej wystawieniu powinna być poprzedzona rzetelną oceną sytuacji, dobrze udokumentowana i podjęta w oparciu o wiedzę medyczną, doświadczenie zawodowe oraz przepisy prawa.

„Farmaceuta powinien być wyczulony na sytuacje mogące stanowić zagrożenie dla życia lub zdrowia pacjenta, jak również na ryzyko pozamedycznego wykorzystania produktów leczniczych.”

Recepta na popyt – czyli jak leki „znikają” z rynku

W wielu ujawnionych przypadkach, farmaceuci wystawiali recepty niemal wyłącznie na produkty zagrożone brakiem dostępności – czyli takie, których dystrybucję kontroluje Ministerstwo Zdrowia i GIF. To może świadczyć nie o chęci pomocy pacjentowi, ale o próbie wyprowadzenia leków z legalnego łańcucha dostaw. W tle – nieuczciwa sprzedaż za granicę, zyskowny rynek równoległy lub czarnorynkowe wykorzystanie leków zawierających substancje psychotropowe.

„Odnotowano przypadki wykorzystywania recept farmaceutycznych do wyprowadzania produktów leczniczych z legalnego łańcucha dystrybucji – w tym także preparatów zawierających środki odurzające lub substancje psychotropowe” – zaznacza GIF.

Prawo i kara – co grozi aptekom?

W ocenie Głównego Inspektora Farmaceutycznego, nadużycia tego typu nie są chronione przepisami o niezależności zawodu farmaceuty. Co więcej – są już pierwsze rozstrzygnięcia sądów administracyjnych, które przyznają rację inspekcji:

„Wydawanie znacznej liczby recept farmaceutycznych z naruszeniem art. 96 ust. 4 ustawy Prawo farmaceutyczne stanowi naruszenie warunków zezwolenia skutkujące utratą rękojmi należytego prowadzenia apteki, co jest podstawą do cofnięcia zezwolenia.”

Innymi słowy: apteka, która nagminnie wystawia recepty farmaceutyczne bez podstawy medycznej, może zostać zamknięta.

Źródło: GIF

Bezpieczeństwo lekowe priorytetem UE. Przełomowe zmiany w budżecie UE?

Redakcja Medicalpress — Tue, 01 Apr 2025 10:50:33 +0000

Zaledwie 23 proc. światowej produkcji farmaceutycznej pokrywa Europa. Bardzo dynamicznie rośnie potencjał wytwórczy Azji i może się ona wysunąć na pozycję lidera. Ministrowie zdrowia krajów Unii Europejskiej są zgodni co do tego, że Europa powinna się stać atrakcyjnym rynkiem inwestycyjnym dla przemysłu farmaceutycznego i dążyć do samowystarczalności w produkcji leków i substancji czynnych niezbędnych do ich wytwarzania. Wciąż jednak przedsiębiorcy napotykają bariery biurokratyczne, a wsparcie krajowe i unijne dla inwestorów jest nadal niewystarczająco atrakcyjne.

– Potrzebujemy rynku bardziej atrakcyjnego pod względem inwestycji i podaży, ale również pod kątem tworzenia stabilności dostaw przez państwa członkowskie, ponieważ efektywne działanie ich systemów opieki zdrowotnej i zabezpieczenie dostaw świadczeń i produktów leczniczych jest ich obowiązkiem. Jeśli chcemy długoterminowego bezpieczeństwa naszych łańcuchów dostaw, musimy zapewnić zdolność produkcyjną zakładów w Europie. Państwa członkowskie są jednomyślne w tej kwestii, nie ma tutaj żadnych opinii przeciwnych – mówił podczas niedawnej rady ministrów zdrowia państw UE Olivér Várhelyi, komisarz Unii Europejskiej ds. zdrowia i dobrostanu zwierząt.

– Europa, tak jak dojrzała do tego, że musi być niezależna i zainwestować w obronność, tak mam nadzieję, że dojrzewa także do tego, że bezpieczeństwo lekowe, bezpieczne łańcuchy dostaw, konkurencyjność, obecność firm farmaceutycznych, które produkują nie tylko leki generyczne, nie tylko substancje czynne, ale także leki innowacyjne tu w Europie, są bardzo ważne – podkreśla Izabela Leszczyna, ministra zdrowia.

Z danych Eurostatu wynika, że wartość produkcji podstawowych produktów farmaceutycznych wzrosła z 21,1 mld euro w 2013 roku do 44,3 mld euro w roku 2023. Z kolei, jak wskazują analitycy Fortune Business Insights, światowy rynek produkcji substancji czynnych w 2022 roku był wart niemal 197 mld dol., a do roku 2032 wzrośnie do ponad 359 mld dol. Największy udział w produkcji ma Ameryka Północna, z kolei rynek Azji i Pacyfiku zanotuje w najbliższych latach bardzo dynamiczne wzrosty. Europa odpowiada za 23,4 proc. światowego rynku produkcji farmaceutycznej.

– Bezpieczeństwo dostaw leków to nie jest nowy temat, ale temat, który nam towarzyszy od czasu pandemii COVID-19. Są jednak części Europy, w których ten problem zawsze występował. Teraz został on nie tylko zauważony, ale także zaproponowaliśmy rozwiązanie, które Komisja poddała pod obrady w ciągu pierwszych 100 dni, aby zaradzić temu problemowi na rynku leków, a obywatele mogli otrzymać potrzebne leki tam, gdzie i kiedy są one potrzebne. Propozycja została przedłożona w setnym dniu obrad Komisji, ponieważ uznaliśmy ten problem za wymagający rozwiązania już od dawna – dodaje Olivér Várhelyi.

Jednym z filarów propozycji zawartych w Critical Medicines Act, który 11 marca przedstawiła Komisja Europejska, ma na celu poprawę dostępności leków o krytycznym znaczeniu w UE. Jego realizacja ma być możliwa poprzez zachęcanie do dywersyfikacji łańcucha dostaw i pobudzanie produkcji farmaceutycznej w Unii. Jednym z filarów propozycji jest ograniczenie biurokracji związane z lokowaniem inwestycji w państwach członkowskich.

– Podam przykład – mamy ściśle określone terminy podjęcia decyzji potrzebnych do uzyskania wszelkich pozwoleń na utworzenie zakładu produkcyjnego. Jest to 45 dni na ocenę środowiskową i inne procedury wymagane do powstania zakładu produkcyjnego. To całkowicie nowe podejście. Jest to zachęta dla podmiotów z sektora, żeby powrócić do UE – wskazuje komisarz.

Unijny komisarz ds. zdrowia i dobrostanu zwierząt podkreśla, że w budowaniu bezpieczeństwa lekowego i atrakcyjnego rynku inwestycyjnego w Europie kluczowe jest wsparcie państwowe inwestycji na poziomie krajowym oraz zapewnienie dostępu do finansowania unijnego. To ostatnie jest mocno utrudnione, z uwagi na ograniczony budżet kończących się za dwa lata wieloletnich ram finansowych UE.

– Z pewnością ministrowie zdrowia będą zabiegać o to, żeby w kolejnej unijnej perspektywie finansowej były dedykowane środki właśnie na rozwój przemysłu farmaceutycznego, żeby pomoc publiczna, i to już się dzieje w SMA, mogła być także dedykowana w sposób łatwiejszy firmom farmaceutycznym, żeby firmy farmaceutyczne mogły się szybciej, sprawniej rejestrować, żeby szybciej mogły rejestrować swoje produkty, swoje leki. Bo z pewnością te bariery biurokratyczne w Europie są większe niż w innych krajach. Ma to oczywiście związek z bezpieczeństwem, ale też musimy pewne rzeczy tutaj upraszczać – komentuje Izabela Leszczyna.

– Jest kilka narzędzi, które można wykorzystać, na przykład STEP [Platforma na rzecz Technologii Strategicznych dla Europy – red.] czy niektóre fundusze odbudowy, jeśli są jeszcze dostępne, jednak środki UE są ograniczone. Niektórzy ministrowie wspomnieli o konieczności ujęcia tego zagadnienia w ramach nowego narzędzia ochronnego, które zamierzamy stworzyć. Potrzebujemy funduszy na ten cel w kolejnym budżecie i właśnie przyszedł czas na stworzenie jego projektu. Jak wiadomo, niedługo przedstawimy propozycję kolejnych wieloletnich ram finansowych. Poprosiłem ministrów o wsparcie, abyśmy zapewnili środki w kolejnych wieloletnich ramach finansowych – zapewnia Olivér Várhelyi.

KE zapewnia, że będzie wspierać wspólne zamówienia publiczne między różnymi państwami członkowskimi, aby rozwiązać problem różnic w dostępności i dostępie do leków o krytycznym znaczeniu i innych. Mają także zostać zbudowane międzynarodowe partnerstwa z krajami i regionami o podobnych poglądach, by rozszerzać łańcuchy dostaw i zmniejszać zależność od określonej liczby dostawców. Ponadto państwa członkowskie, według propozycji KE, mogą wykorzystywać zamówienia publiczne do dywersyfikacji łańcuchów dostaw i zachęcania do ich zwiększania.

W 2023 roku Komisja zaproponowała ambitny przegląd unijnego prawodawstwa farmaceutycznego, aby poprawić dostęp do leków i wzmocnić ich łańcuchy dostaw. Reforma ta jest obecnie negocjowana przez Parlament Europejski i Radę.

Materiał pochodzi z Biznes Newseria